تاریخ درج خبر : 1392/10/24
کد خبر : ۱۸۶۴۷۳
+ تغییر اندازه نوشته -

نقدی بر کتاب “درآمدی بر تاریخ کوه گیلویه”

سایت استان: اسلام رسایی نسب

جستاری بر کتاب جدید تاریخی استان ‌”درآمدی بر تاریخ کوه گیلویه…” نوشته استاد گرانقدر نصیر هادی پور

مردم استان ما به طور سنتی به دو مقوله تاریخ و ادبیات علاقه متفاوت و خاصی نشان می دهند. نگاهی گذرا به نمایشگاه کتاب امسال و تمرکز ناشرین بر این دو حوزه خاص موید همین نکته است. با این وجود ، کهگیلویه و بویراحمد را می توان سرزمینی تاریخی با تاریخی نانوشته دانست که با توجه به شرایط محیطی و فرهنگی، عمده تاریخ آن بصورت شفاهی و سینه به سینه نقل شده است. در سالیان اخیر و پس از بسط و گسترش سوادآموزی از یکسو و احساس نیاز به زنده نگاه داشتن تاریخ و هویت از سوی دیگر، مکتوباتی چند توسط علاقمندان و زحمتکشان نوشته و ارائه شده است که بی شک هر یک نکات مثبت و منفی خاص خود را همراه داشته اند.

14

جدید ترین اثری که در این حوزه نشر گردیده و احتمالا برای اولین بار از طریق نمایشگاه کتاب اخیر در اختیار دوست دارانش قرار گرفت ، کتاب “درآمدی بر تاریخ کوه گیلویه… ” به نویسندگی استاد گرامی نصیر هادی پور با تمرکز بر نسخه خطی “جنگنامه خوانین پشتکو و زیر کوه کهکیلویه و بهبهان” است. این کتاب به سفارش ولی خان ایل بیگی در اواخر دوره ناصرالدین شاه قاجار به دست میرزا ابراهیم در بهبهان نوشته و با آب رنگ رنگ آمیزی شده است. کتاب متمرکز بر سه واقعه مهم کشته شدن خان باوی به دست خداکرم خان بویراحمدی، جنگ سرکرته بین بویراحمد سردسیر به رهبری ولی خان ایل بیگی و ایلات گرمسیری و افول قدرت ولی خان و قدرت یافتن کریم خان بهادر السلطنه در دوره ناصری و مظفرالدین شاه است.که بنده به شخصه پس از شنیدن صحبتهایی در مورد این اثر و مخصوصا منبع آن، مدتها منتظر دیدن و خواندنش بودم که خدا را شکر زحمت ایشان به ثمر نشست و اینجانب نیز از خواندن این کتاب لذت و استفاده بسیار بردم. در رابطه با کتاب، در کنار نکات مثبت و ارزشمند آن، مواردی قابل نقد نیزبه نظر می رسد. ترجیح شخصی بنده بر بیان نکات و ویژگیهای مثبت در ابتدا و سپس اشاره به اشکالات است.باشد که مقبول افتد!

1. به لحاظ شکلی و ظاهری ، در نگاه اول کتاب از نظر طرح و رنگ جلد جذابیت مناسبی دارد و استفاده از نقاشی های منبع اصلی کتاب یعنی “جنگنامه خوانین پشتکوه و زیرکوه …” بسیار خوب و قابل اشاره است. طرح و رنگ جلد و همچنین انتخاب قلمِ عنوان کتاب برای کسانی که آشنایی نسبی با تاریخ دارند ، فضای دوره قاجار را تداعی و اطلاعی از محتوای آن به دست می دهد. گرچه در عنوان کتاب به تارخ دوره مذکور نیز اشاره شده است.کیفیت کاغذ و چاپ قابل قبول و قطع آن نیز مناسب مطالعه است. استفاده از تصاویر رنگی نسخه اصلی بسیار جالب و حاوی نکات و اطلاعات بسیار مفیدی است که ارتباط بسیار بهتر با اثر را فراهم می سازد.

2. بارزترین وجه کتاب، استفاده از یک منبع تاریخی ارزشمند و مکتوب! آن هم برای اولین بار است که باید به این همیت و جدیت نویسنده برای یافتن این سند مهم و تلاشی که برای تنظیم و اصلاح آن کشیده اند آفرین گفت. منبع و تکیه اصلی کتاب همچنان که در عنوان روی جلد نیز اشاره شده مربوط به دوره تاریخی است که تا کنون تا حد زیادی تاریک مانده و این کتاب چراغی در آن تاریکی است که بخشهای زیادی را روشن و آشکار ساخته است.

3. ذوق ادبی و قریحه شاعری نویسنده محترم و حضور ایشان در کانونهای سیاسی اجتماعی تاثیرگذار در کهگیلویه و علاقه شخصی ایشان، امکان رجوع به این سند مهم و تشخیص و تصحیح متون آن را فراهم آورده که شاید از توان دیگران خارج باشد.

4. پرداخت چند وجهی به مسائل طرح شده و نقل موضوع از منابع و مآخذ مختلف از جمله موارد قابل ذکر است. تاریخ و مسائل تاریخی تنها یک روایت ساده نیست که همه یک شکل و یک گونه آن را روایت کنند. می توان از جهات و نماهای مختلف به آن نگریست و هر بار از زاویه جدید به درک و دریافت تازه تر و روشن تری از آن رسید. تلاش نویسنده محترم برای گرفتن فصل مشترک نظرات و مستندات مختلف در خور تقدیر است.

5. از دیگر نکات قابل اشاره ریشه یابی اختلاف ایلات مختلف منطقه است که نشان از رقابت و جنگ قدرت بین خوانین دارد که البته بی شک بواسطه تاثیر تصمیمات و اقدامات آنها زندگی تمامی مردم و ایل تحت تاثیر قرار گرفته است. همچنان که نویسنده محترم نیز به درستی ذکر کرده اند، دانستن این مهم می تواند عبرتی برای ما باشد تا شرایط سو استفاده برخی از اختلاف و تشتت ایلی و طایفه ای باعث عقب نگه داشته شدن و تضعیف و تخریب همدیگر نشود .

اما به عنوان یک خواننده و با اجازه نویسنده محترم و دیگر اصحاب قلم و اندیشه، موارد و مسائل زیر به عنوان اشکالات، قابل طرح دیده می شود:

1. به لحاظ شکلی و ظاهری فهرست بندی کتاب نامناسب و دارای عناوین طولانی و غلطهای املایی چندی است. همچنین نویسنده می توانست هم به جهت ایجاد جذابیت اثر هم برای ایجاد ارتباط بیشتر و بهتر خواننده با مطالب از تصاویر و عکسهای مرتبط بهره بیشتری بگیرد.همچنین عنوان کتاب می توانست بهتر و دقیق تر انتخاب شود.

2. گزارش نویسنده محترم در مورد نسخه خطی مزبور بسیار به جا اما ناکافی به نظر می رسد. بهتر می بود نویسنده محترم بیشتر و گویاتر در مورد منبع مهم و خاص اثر خود توضیح می دادند. از جمله نحوه ارتباط سفارش دهنده اثر با نویسنده ، دلیل سفارش، اجرت سفارش، تعداد صفحات، تعداد نسخ در صورت وجود از ابتدا و آیا این که از این کتاب نسخه دیگری در جایی بوده یا هست؟ آیا در مورد کتاب تهیه شده کسی یا کسانی اطلاع داشته اند یا نظری داده اند یا تلاش برای حفظ و احیاناً امحاء آن داشته اند؟ آیا به حز مطالب اشاره شده کتاب حاوی مطلب و مسائل دیگری نیز هست یا خیر و ….!

3. کتاب مجموعه ای از اطلاعات تاریخی مختلف با محوریت نسخه خطی و سه واقعه مهم و جنگ اشاره شده در آن است . اما به مطالب و مواردی می پردازد که کمی از اصل ماجرا و بن مایه کتاب فاصله گرفته و اختلاط مباحث مقداری قوام و همبستگی مطالب را تضعیف کرده است. به نظر می رسد در تدوین نهایی و جمع کردن آن عجله شده باشد.

4. برای تفکیک و تنظیم فصول منطق روشنی به چشم نمی خورد و وجود برخی مطالب در بین مطالب یک فصل کمی نامانوس بوده و فاقد همبستگی و پیوستگی با مطالب پیش و پس از خود می باشد. مثلا قرار دادن چندین صفحه به “روایتی از شاهنامه به زبان لری آرندی” در ابتدای کتاب ، کمی از اصل موضوع فاصله داشته و دلیلی بر وجود آن دیده نمی شود.

5. برای درک بهتر وقایع و روابط بین افراد نیاز به معرفی آنها دیده شده است . اما منطق و نظم خاصی در ترتیب معرفی دیده نمی شود و نکته مهمتر این که علیرغم ترسیم شجره نامه افراد و خانواده های مختلف از شجره نامه خوانین غفلت شده است که می توانست برای بسیاری مفید باشد.

6. ریشه یابی و تشریح وضعیت چند ایل و طایفه درانتهای کتاب آمده است. گنجاندن این مطالب کمکی برای درک بهتر وقایع رخ داده و تاثیرات آن نکرده است که گرچه خود نویسنده هم به ضرورت تحقیق جداگانه و مفصل و دقیق تر تذکر داده اند.

7. قیمت کتاب به خاطر استفاده از چاپ خوب و استفاده از تصاویر رنگی کمی بالاست. به نظر می رسد حمایت مسئولین از یکسو واعتماد و اطمینان نویسنده از اقبال عمومی از این اثر بتواند باعث بالارفتن تیراژ و کاهش قیمت آن باشد. گرچه به لطف نمایشگاه اینجانب کتب را با قیمت مناسبی تهیه دیده و استفاده کرده ام!

8. استفاده از منابع بیشتر از جمله مستندات مربوط به دیگر ایلات یا مکتوبات دیوانی دوره مذکور می تواند کمک بسیاری در روشن کردن فضای بیشتری از تاریخ منطقه و مردم باشد و امیدواریم در کتب و نوشته های آتی شاهد افزایش منابع و مستندات باشیم. همچنین به نظر بنده برش عرضی مقاطع تاریخی و تحولات موازی در مناطق مختلف داخل و خارج کشور می تواند دیدگاه خاص و متفاوتی به خواننده منتقل کند که در کتاب مورد بحث نیز همزمانی جنگ سرکرته با قتل ناصرالدین شاه نکته جالب و خاصی است.

در پایان ضمن تشکر مجدد و سپاس فراوان از نویسنده محترم، امیدوارم در چاپ آتی این کتاب ارزشمند شاهد تغییرات مثبت و اطلاعات ارزشمند تری باشیم.

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • حسين قيصري می‌گه:

    با سلام خدمت استاد ارزجمند جناب استاد هادی پور و تشکر از کتاب خیلی ارزشمندی که دیده همگان را در مورد کوه کهگیلویه و تفسیر و تدبیر جنابعالی در متن این کتاب ذکر کرده اید متشکرم .
    بازم تشکر خودم را خالصانه به شما استاد عزیز عرض می دارم

  • باباجونم می‌گه:

    کارارزشمندی که فقط از دست اقای هادیپور برمی امد

  • علی می‌گه:

    به نظر من سعی و تاکید نویسنده بر اسناد مکتوب ، می تواند آغازگر حرکتی نو بین نویسندگان استان باشد و جای تقدیر دارد. چراکه متاسفانه تعدادی از نویسندگان موضوعات را به صورت های متناقض بیان می کنند و چون نوشته انها بر پایه سندی نیست معلوم نیست گفته کدام درست است و خواننده سردرگم می شود.

  • سجاد.پ می‌گه:

    با عرض پوزش،اما انصافا کتاب رو باید واسه داستان کودکانه معرفی کرد،چونکه دارای غلطهای املایی زیاد ،بکار بردن کلمات و جملات خیلی ابتدایی ،و موضوعات بی معنا و بی مفهوم در مورد تاریخ ،بزرگ کردن افرادی که به هیچ وجح حق و لیاقتشون نبود و نادیده گرفتن بزرگان و طوایف ارزشمند.
    در کل بسیار ضعیف بود

  • حیاط خلوت دشتروم می‌گه:

    یکی دیگر از انتقادات وارده به کتاب کوه گیلویه را میتوان روشن نبودن اتفاقات مهم و دگرگون ساز که در منطقه دشتروم افتاده نام برد.

  • امید نوروزی اصل می‌گه:

    ضمن سپاس از نویسنده محترم جناب آقای رسایی به خاطر معرفی کتاب جناب هادی پور،به نظرم به کار بردن اصطلاح “جستار” برای عنوان چنین نوشتاری دقیق نیست. جستار( essay) به نوعی نوشتار می گویند که نویسنده تلاش می کند طی آن، مطلب و مقصد و نظر خود رادر موضوعی خاص و محدود در میان گذارد و البته با مقاله ای تحقیقی(erudition) که نوشته ای نظامند است و نویسنده با ارجاع به مستندات و استشهادات گوناگون به استنتاج منطقی می رسد ، متفاوت است. به عبارت دیگر جستار نویس پس از به فراموشی سپردن حاصل تحقیق خود و دیگران درباره موضوعی خاص، بینش خود را درباره آن موضوع بیان می کند. شبیه جستارهای شاهرخ مسکوب بر شاهنامه فردوسی در کتاب های “مقدمه ای بر رستم و اسفندیار” و “در سوگ سیاوش”. این هم قولی از یکی از بزرگان در مورد جستارنویس:
    جستارنویس پیش از ورود، پژوهش و تخصص و علمش را در رختکن می‌گذارد و هدفش بحث و جدل نیست؛ مسایل مهم تر و بزرگ تری را در نظر دارد که مستقیمن با وجود و جهان و انسان و زمان و خلقت و تاریخ و زندگانی و مرگ و سخن مربوط‌اند، نه با قیل و قال مدرسه. میان پژوهش و جستارتفاوتی کلی است که دقیقن به وسیله‌ی والتر بنیامین تعریف شده: پژوهشگر به هیزم و خاکستر توجه دارد، جستار نویس به آتش.
    همون عنوان نقدی که در بالای نوشتار آمده درست است. این را از این بابت گفتم چون ما گاهی اصطلاحات با معانی مختلف را با هم خلط می کنیم مثلا تکنولولوژی (فن آوری) با صنعت (industry) تفاوت قابل توجهی دارند و به همین خاطر است که در زبان انگلیسی دو واژه مختلف با کاربرد متفاوتند. اما در زبان فارسی ما به اشتباه به جای هم به کارشان می بریم. و همینطور یک مقاله (انتقادی یا هر نوع دیگرش )با جستار متفاوت است. درود دیگر بار

  • پویا می‌گه:

    استاد ارجمند جناب آقای نصیر هادی پور با ارایه کتاب ارزشمند خود (کتاب در آمدی بر کهگیلویه) بخشی از فراز و نشیب رخ دادهای سیاسی-اجتماعی-اقتصادی گذشته جامعه کهگیلویه و بویراحمد را به درستی روشن کرد، به راستی آن همه بی تدبیری، تجاوز، کشتار، غارت و ویرانگری دل هر انسان آزاده ای را در هر زمان و مکان به درد می آورد . آنها که بودند؟ و از کجا آمده بودند؟ که آنهمه جنایت را بر مردم روا می داشتند!!!!
    اثر جناب آقای نصیر هادی پور قابل تقدیر و ستایش است.
    در کارگه کوزه گری رفتم دوش
    دیدم دوهزار کوزه گویا و خموش
    ناگه یکی کوزه بر آورد خروش
    کو کوزه گرو،کوزه خرو،کوزه فروش
    این کوزه چو من عاشق زاری بودست
    در بند سر زلف نگاری بودست
    این دست که برگردن او می بینی
    دستی است که بر گردن یاری بودست

  • باشت می‌گه:

    اقای هادی پور بخشی از تاریخ تاریک این استان را روشن نمودند

  • سید عبدالحمید موسوی می‌گه:

    از لطف و محبت برادر عزیزمان جناب آقای رسایی نسب به خاطر گسترش این امر خطیر کتاب و کتاب خوانی بسیار سپاسگذاریم.

  • فرهنگی می‌گه:

    در خصوص شجره نامه مربوط به سیسختی ها در پایان کتاب اشتباهات فاحشی در ذکر اسامی و حذف انها شده است از بزرگان و ریشسفیدان سی سختی و خانواده ملا قباد در سیخت سوال شود تا حقیقت روشن گردد.

200x208
200x208