تاریخ درج خبر : 1393/09/15
کد خبر : ۴۱۲۱۶۸
+ تغییر اندازه نوشته -

«جنبش دانشجویی و بایسته های آن»

سایت استان: محمدصادق عظیمی فر*

الف) نگاهی بر چیستی و چرایی جنبش دانشجویی
بررسی چیستی و فلسفه جنبش دانشجویی منوط به بررسی تئوریک و مطالعه تاریخی و جامعه شناختی آن است.
برای بررسی تعریف جنبش دانشجویی ابتدا نیاز به تعریف واژه جنبش داریم. جنبش را می‏توان حرکت یا رفتار نسبتا منظم و با دوام گروهی برای رسیدن به یک هدف یا اهداف سیاسی‌ـ‌اجتماعی بر اساس برنامه‎‏ریزی معین دانست. (۱)در بیشتر نظرات موجود بر این اصل که عمل جمعی جنبش‌ها می‏بایست خارج از محدوده نهادهای رسمی جامعه صورت گیرد تأکید شده است.(۲)
بنابر این تعریف از جنبش و نیز شناختی که از جنبش دانشجویی وجود دارد می توان گفت:
جنبش دانشجویی حرکت منظم و با دوام دانشجویان جهت تحقق هدف یا اهداف سیاسی‌ـ‌اجتماعی بر اساس برنامه معین و در جهت حفظ ویا اصلاح یک نظام اجتماعی خاص خواهد بود.
اما فلسفه و ریشه جنبش های دانشجویی را می توان در عوامل ساختاری محیط اجتماعی و شخصیت دانشجو جستجو کرد. از یک سو اگر یکی از کارکردهای اصلی جنبشها را رفع کاستیهای اجتماعی در نظر گیریم، وجود چنین نواقصی در جامعه یک بستر مناسب جهت ظهور تحرکات جمعی تلقی می‏گردد. از سوی دیگر ویژگی های شخصیتی زیر در دانشجو، او را به سوی فعالیت سیاسی و اجتماعی در سایه جنبش دانشجویی می کشاند:
اولا در صورت قبول داشتن کنکور به عنوان معیاری برای سنجش هوش و اراده افراد، دانشجویان خصوصا در دانشگاههای برتر نسبت به عموم جامعه از شناخت، آگاهی و نخبگی بیشتری برخوردار است و در شناخت عقب ماندگی ها و مشکلات نسبت به عموم پیشگام اند. دوما دانشجو از لحاظ اقتصادی و سیاسی مستقل است و قاعدتا تصمیم هایش تحت تاثیر این دو قرار نمی گیرد و نیز به دلیل تجرد هنوز درگیر نیازهای ملموس تر زندگی نشده است. سوما دانشجو علی رغم فشارهای جوانی دارای یک صداقت قلبی و یک حقیقت طلبی در ذات خود است.
از طرفی وجود پارادایم های فکری یا به عبارتی ایدئولوژی ها در بوجود آمدن جنبش دانشجویی موثر است که این امر در تنازع چپ ها، ملی گراها و اسلام گرایان قبل از انقلاب اسلامی ایران قابل مشاهده است.
همچنین کارکردهای فراوان جنبش دانشجویی در نیل به آرمانها و رفع کاستیهای اجتماعی بر کسی پوشیده نیست و از همین باب است که رهبر معظم انقلاب در سخنان خویش اینگونه از ضرورت سیاست ورزی دانشجویان فرموده اند:
محافظه کاری قتلگاه انقلاب است.
خدا لعنت کند کسانی را که نمی خواهند دانشجوی ما سیاسی باشد.
از خصوصیت حرکت دانشجویی، زبان انتقادی و طلبکارانه است.

ب) بایسته های فعالیت جنبش دانشجویی
برقراری پیوند میان وضعیت پیشین ، اکنون و پیش روی این حرکت و ایجاد ارتباط مناسب بین آنها در اصلاح و بهینه سازی جنبش دانشجویی، یکی از عناصر اصلی وضعیت اجتماعی موثر است. در ادامه به اجمال برخی بایسته های اساسی جنبش دانشجویی برای ترسیم آینده را مرور خواهیم کرد.

۱- تعیین اهداف و ماهیت جنبش دانشجویی

جنبش دانشجویی باید به شناخت بی واسطه و درونی از خود برسد و متناسب آن اهداف و غایت خود را ترسیم نماید. قاعدتا این جنبش با مشخص کردن اهداف می تواند خط مشی و راهبردهای خویش را تعیین نماید و از عملکردهای مقطعی و اجرای سیاست های پراکنده و گاه متناقض جلوگیری نماید. در راستای شناخت اهداف و ماهیت جنبش دانشجویی لازم است دانشجویان به شناخت و جهان بینی ای برسند و رابطه خود با هستی را تعیین کنند و سپس آرمانهای خود را متناسب آنها ترسیم نمایند. مشخصا این شناخت از هستی و تعیین اهداف جنبش منجر به احساس مسئولیت در دانشجو می شود و کسانی که بدون شناخت مسئولیتی را بر عهده می گیرند از روی حماقت یا از روی عادت این کار را صورت می دهند.

۲- کسب آگاهی و اندیشه ورزی

آگاهی بر فعالیت تقدم دارد و اصولا هیچ فعالیتی در عرصه سیاسی و اجتماعی بدون آگاهی پیروز نیست فلذا جنبش دانشجویی باید به دنبال کسب آگاهی و رسوخ در بطن حقایق باشد و فریب آرایه ها و پیرایه ها را نخورد.
نکته حائز اهمیت اینجاست که جنبش دانشجویی پس از تحلیل وقایع و درک روشن بینانه ی آن باید یافته های خویش را در یک بستر منطقی و بین الاذهانی در بوته نقد قرار دهد زیرا تمام یافته های انسان صحیح و منطقی نیست. بنابراین جنبش دانشجویی باید علاوه بر انتقادکنندگی به انتقاد پذیری ممهز کند. در این راستاست که امام صادق (ع) می فرمایند: “احب اخوانی من اعطی الی عیوبی” بهترین برادران من کسی است که عیب های مرا به من هدیه کند.

۳- استقلال و دوری از وابستگی، تقلید و توجیه

هرچقدر که جنبش دانشجویی به جریانات و یا گروههای سیاسی خارج دانشگاه وابسته شود به تبع آن در موضع گیری ها و تصمیاتش تحت تاثیر تعصب نسبت به آن گروه یا جریان قرار می گیرد. این امر خود می تواند به فاصله گرفتن از حقیقت و توجیه مکرر اعمال گروهی خاص منجر شود. از پیامبر اسلام (ص) نقل است که:” هر کس ذره ای تعصب بورزد در قیامت با اعراب جاهلی محشور خواهد شد.” فلذا جنبش دانشجویی در راستای نیل به حقیقت باید از وابستگی به جریانات سیاسی و گروهها و احزاب بیرون دانشگاه دوری گزیند.
یکی دیگر از مقولات بسیار با اهمیت مسئله «تقلید» می‏باشد. هرچند در بیشتر انسان ها و گروه ها درصدی از تقلید وجود داشته و اصولا انسان در مواردی به دنباله‏روی تمایل دارد اما تسری این عمل به تمام شؤون و موارد امری ناپسند و اصولا نافی هویت و تشخص انسانها و گروه‏ها است. اما اینکه ریشه این تقلید چیست را می توان در پیوستن به یک مرکز قدرت و یا یک گروه خاص جستجو کرد. در این صورت جنبش به دلیل قرابت و تبعیت از جریانی خاص مجبور است تا حد زیادی از سیاستها، راهکارها و خط‏مشی آن تقلید و الگوبرداری کند. فلذا این حقیقت که چارچوبهای تقلیدی هرگز در فهم مسایل و ظهور رفتارهای موفق اجتماعی موفق نبوده‏اند، باید همواره مورد نظر فعالان جنبش دانشجویی قرارگیرد.

۴- جلوگیری از بدبینی مفرط

مسئله بعد گرفتار شدن جنبش دانشجویی در یک بدبینی مطلق است که متاسفانه در سالهای اخیر دچار آن شده اند و سعی دارد آنرا به سایر بخشهای اجتماع تسری دهد. هرچند نفی نا امیدی به معنای رد انتقاد نیست ولی حاکم شدن جو بدبینی می تواند قوه نقد و تحلیل را تحت تاثیر قرار دهد و از حقیقت دور کند.

1- فرهنگ علوم سیاسی، مرکز اطلاعات و مدارک علمی ایران، تهران، ۱۳۷۵، ص ۲۷۴٫
2- آنتونی گیدنز، جامعه‏شناسی، ترجمه: منوچهر صبوری کاشانی، نشر نی، تهران، ۱۳۷۳، ص

*دبیر سابق کانون اندیشه دانشجوی مسلمان دانشگاه صنعتی امیرکبیر

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • می دانم کجا گرفتی بی سواد می‌گه:

    دانشگاه آزادی می خواهی گیر به یکی از نخبگان دانشجویی که دانشجوی دکتری نفت تهران دارای مدر ک کارشناسی ارشد مدیریت اجرایی از دانشگاه تهران و دانش آموخته فلسفه از مدرسه آقا مجتبی تهرانی گیر بدی بنده خدا آخرش به منابع اشاره کرده دوست دار آقا صادق * مهدی دانشگاه شیراز
    در ضمن مراجعه ای به شورای انقلاب فرهنگی بکنید و جایگاه ایشان را جویا شوید

  • می دانم کجا گرفتیه می‌گه:

    اگه امکان دارد مطالب دیگران ر ابا کمی تغییر به نام خود ثبت نکنید لطفاً
    محقق و پزوهشگر آن است که از خود چیزی بگوید نه سرقت ادبی کند

    • ناشناس می‌گه:

      تو اصلا ایشون را می شناسی بی سواد/از عنوان مطلبت مشخصه که مغرضانه داری قضاوت می کنی

  • دانشجو می‌گه:

    عالی بود و شیوا

  • رضا بخشایی پور می‌گه:

    احسنت افرین برقلم ظریف و طبع لطیف

200x208
200x208