تاریخ درج خبر : 1393/09/25
کد خبر : ۴۲۲۴۸۹
+ تغییر اندازه نوشته -

«معرفی مهمترین نهادهای حقوق بشری»

سایت استان: مهرداد اسماعیلی

 (بمناسبت روز جهانی حقوق بشر)

روز جهانی حقوق بشر یک رویداد سالانه است که در10 دسامبر، برگزار می‌شود. این روز توسط یونسکو نامگذاری شده است. در تقویم هجری شمسی سال  جاری این روز 19 آذر ماه بود.

حقوق بشر مجموعه‌ای از قواعد و مقررات حقوقی بین المللی است که در همۀ زمانها و مکان‌ها از  مقام، منزلت کرامت انسانی تمام افراد و یا گروه‌ها صرفاً بدلیل اینکه انسانند، در مقابل همۀ دولت‌ها حمایت می‌کند. حقوق بشر پیشینه‌ای طولانی دارد و قدمت آن به قدمت تاریخ حیات بشری است بنابراین پیدایش حقوق بشر و تحول آن تحت تأثیر وقایع و رویداد تاریخی بوده است. پس از جنگ جهانی دوم، اندیشه جهانی حمایت از حقوق بشر به نقطۀ اوج خود می‌رسد و با تصویب منشور ملل متحد در سال 1945، بستر مناسبی بر مسئله حقوق بشر فراهم می‌شود. در پی تلاش‌های بی‌وقفۀ سازمان ملل و حمایت بی‌دریغ دولت‌های عضو، اولین سند بین المللی ( اعلامیه جهانی حقوق بشر) در سال 1948 به تصویب رسید . موضوع حقوق بشر از اهمیت ویژه ای در  سازمان ملل و منشور ملل متحد برخوردار است بطوری که در منشور هفت مورد اشاره به حقوق بشر دارد و تاسیس نهادهای حقوق بشری بین المللی و سازمان های غیر دولتی در رابطه با حقوق بشر  هم موید این موضوع است. در ذیل به  نقض حقوق بشر و مهمترین نهادهای حقوق بشری(کمیسیون حقوق بشر، شورای حقوق بشر، کمیساریای عالی حقوق بشر، کمیته حقوق بشر) و سازمان های غیر دولتی مستقل حقوق بشری مثل:  سازمان های دیده بان حقوق بشر،  سازمان عفو بین المل و…   اشاره خواهیم کرد.

نقض حقوق بشر ، زمانی رخ می‌دهد که توسط دولت و یا نهاد غیردولتی برخی از افراد مورد سوءاستفاده قرار بگیرند، یا حقوق اساسی (از جمله حقوق مدنی، سیاسی، فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی) آن‌ها انکار و نادیده گرفته شود، و یا هنگامی که هر دولت یا نهاد غیر دولتی بخشی از پیمان میثاق بین‌المللی حقوق مدنی و سیاسی و یا دیگر حقوق بین‌المللی و حقوق بشر دوستانه را در مورد برخی از افراد رعایت نکند. لذا در مورد نقض حقوق بشر سازمان ملل متحد شورایی را تعیین کرده تحت عنوان شورای امنیتکه تنها تریبون و دادگاهی است که در این‌گونه موارد تصمیم گیری می‌کند. چنانچه مطابق ماده ۳۹ منشور سازمان ملل متحد: شورای امنیت وجود هرگونه تهدید علیه صلح، نقض صلح، یا عمل تجاوز را احراز و توصیه‌هایی خواهد نمود یا تصمیم خواهد گرفت که برای حفظ یا اعاده صلح و امنیت بین‌المللی به چه اقداماتی برطبق مواد ۴۱ و ۴۲ باید مبادرت شود. کار سازمان‌های حقوق بشری این است که شواهد و مدارک و اسناد نقض حقوق بشر را جمع‌آوری می‌کند و سپس از طریق تحت فشار قرار دادن سعی بر اجرای قوانین حقوق بشر دارد. جنگ‌ها و جنایات جنگی، جنایت علیه بشریت از جمله نسل‌کشی، نقض قوانین بین‌المللی بشردوستانه از جدی ترین موارد نقض حقوق بشر به شمار می‌روند. افشاگری و آگاه ساختن جهان و اعتراض به رفتارهای غیر انسانی اغلب منجر به درخواست برای کمک و گاهی بهبود شرایط می‌شود. شورای امنیت سازمان مللبرای حفظ صلح کار می‌کند و سایر ملل و معاهدات و ناتو در هنگام لزوم برای حفاظت از حقوق بشر مداخله می‌کنند.

کمیسیون حقوق بشر: مهمترین نهادی که مبتنی بر منشور است کمیسیون حقوق بشر می باشد که به گفته “مری رابینسون” کمیسر سابق ملل متحد بنای اصلی کار ملل متحد در زمینه حقوق بشر است .کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد،  یک رکن فرعی و زیرمجموعه‌ای از شورای اقتصادی و اجتماعی سازمان ملل بود که  پس از جنگ جهانی دوم در ۱۰ دسامبر ۱۹۴۶ توسط شورای اقتصادی تشکیل شد. فعالیت‌های این کمیسیون را می‌توان از زمان تشکیل تا جایگزینی با شورای حقوق بشر، به سه دوره تقسیم کرد. کار اصلی کمیسیون در دورهٔ اول (از ۱۹۴۷ تا ۱۹۶۶ میلادی) وضع قانون‌ها و استانداردهای حقوق بشری در قالب کنوانسیون‌های مدنی و سیاسی و نیز حقوق فرهنگی، اجتماعی و اقتصادی بود. در دورهٔ دوم ، این کمیسیون بررسی نقض حقوق بشر را از سال 1967 شروع کرد و آن را در کشورهای مختلف زیر نظر می‌گرفت  و از ۱۹۹۰ تا زمان انحلال، به عنوان مشاور برای کشورهای مختلف جهان بر ارتقای حقوق فرهنگی-اجتماعی تاکید می‌کرد و اقدام به ارائه خدمات مشاوره ای و فنی کشورهای جهان  در زمینه حقوق بشر نمود . از اقدامات مهم کمیسیون حقوق بشر سازمان ملل متحد: تهیه اعلامیه جهانی حقوق بشر در سال ۱۹۴۸ و میثاق حقوق مدنی و سیاسی و نیزمیثاق حقوق اقتصادی، اجتماعی و فرهنگی در سال ۱۹۶۶ و همچنین طرح اعلامیه حق توسعه در ۱۹۸۶ بود. این کمیسیون به دلیل ضعف هایی که داشت منحل و شورای حقوق بشر در سال 2006 جایگزین آن شد.

شورای حقوق بشر: این شورا به عنوان یک سازمان بین الدولی در 15 مارس 2006 پایه ریزی شد.  این شورا با 170 رای مثبت، 4 رای منفی( آمریکا، اسرائیل، جزایر مارشال وپائولو) و 3 رای ممتنع( بلاروس، ایران و ونزوئلا) قطعنامه تشکیل آن پذیرفته شد. وظیفه شورای حقوق بشر سازمان ملل متحد نظارت بر اجرای مفاد منشور حقوق بشر در کشورهای عضو سازمان ملل متحد است. مقر این شورا در ژنو پایتخت سوئیس است. در این مجمع ۴۷ کشور عضویت دارند. هر ساله یک سوم اعضای جدید این شورا به مدت سه سال دیگر انتخاب می‌شوند. شورای حقوق بشر به عنوان جانشین کمیسیون حقوق بشر می باشد.از جمله در مواردی که تردیدی وجود داشته باشد، این شورا می‌تواند نمایندگانی را برای بازدید نزدیک وضعیت، به آن کشورها اعزام کند. همه کشورها می توانند خواهان عضویت در شورا باشند، ملاک عضویت، میزان مشارکت آنها در ارتقاء و دفاع از حقوق بشر و همکاری داوطلبانه ای که در این زمینه انجام داده وتعهداتی که در این زمینه بر عهده گرفتند می باشد.

گزارشگر ویژه : گزارشگر ویژه موظف است به آن کشور که نقض حقوق بشر انجام داده سفر کرده و با مقامات و افراد مختلف و سازمان های غیر دولتی گفتگو کرده و از زندان های بازدید نماید و وضعیت حقوق بشر را در آن کشور از جهات مختلف در زمینه رعایت حقوق و آزادی ها بررسی کند و در نهایت گزارشی را به شورا بفرستد و شورا  به مجمع عمومی ارسال و مجمع، قطعنامه ای درباره وضعیت حقوق بشر در مورد کشور صادر می شود. مجمع عمومی چون یک نهاد قانون گزاری درسازمان ملل است می تواند در صورت صلاحدید گزارش های حقوق بشری کشورها را به شورای امنیت بفرستد که معمولا انجام می دهد. شورای امنیت می تواند تشخیص دهد که در جهت تحقق این قطعنامه چه اقداماتی را انجام دهد و شدت و ضعف اقدامات توسط شورای امنیت مشخص می شود.

کمیساریای عالی حقوق بشر : نهادی است که در ساختار سازمان ملل متحد وجود دارد و در حال حاضر مهمترین نهاد از جهت هماهنگی تمام فعالیت های حقوق بشری سازمان است  و عالی ترین مرجع در زمینه حقوق بشر در سطح جهانی است. این نهاد بیشتر جنبه اداری ، فنی و هماهنگی وارتباط با سایر نهادها را به عهده دارد وشعب متعددی در مناطق مختلف جهان دارد این نهاد بعد از جنگ سرد طرح تاسیس آن توسط کنفرانس جهانی حقوق بشر به مجمع ارائه شد و با مشارکت 171کشور  در 20 دسامبر 1993مجمع عمومی سازمان ملل در اجلاس 48 خود ایجاد گردید و در سال 1994 آغاز بکار کرد.. کمیسر عالی توسط دبیر کل سازمان ملل انتخاب می شود. نظارت عالیه بر فعالیت های حقوق بشری سازمان دارد.کمیسر عالی باید دارای شخصیت بالای اخلاقی بوده و از تخصص و آگاهی بالا در زمینه حقوق بشر و آشنایی با فرهنگ های مختلف برخوردار باشد وبرای یک دوره چهار ساله انتخاب می شود. دفتر کمیساریای عالی و مرکز حقوق بشر در 15 سپتامبر 1997 در یکدیگر ادغام شدند. مقر آن در ژنو سوئیس می باشد. آقای خوزه آیالالاسو نماینده اکوادور در سازمان ملل نخستین کمیساریای عالی حقوق بشر 24 ساعته دور نگار را دایر کرده است که آمادگی دریافت هر نوع شکایت در مورد نقض حقوق بشر در هر نقطه از دنیا را دارد و دفاتری هم  در نقاط مختلف جهان دارد.

سازمان دیده بان حقوق بشر: یک سازمان غیر دولتی بین المللی واقع در امریکا ست که بر تحقیقات و پشتیبانی حقوق بشر مدیریت می‌کند. این سازمان در سال ۱۹۷۸ تحت عنوان «دیده بان هلسینکی» و به منظور نظارت بر تبعیت کشورهای بلوک شوروی سابق از مفاد حقوق بشر پیمان مشهور هلسینکی تاسیس شد. دیده بان حقوق بشر در نیویورک مستقر است .

سازمان غیر دولتی دیده بان حقوق بشر یکی از بزرگ ترین و معروف ترین سازمان های حقوق بشری در سطح جهان است که اغلب به عنوان رقیبی برای سازمان عفو بین الملل به حساب می آید و بسیاری از گزارش های آن درخصوص نقض گسترده حقوق بشر در آمریکا ، فرانسه و سایر کشورهای غربی ، جنایات اسرائیل و مجاهدین مورد استناد منتقدان ایالات متحده و متحدان آن قرار می گیرد . هر چند نمی توان به استقلال این سازمان آنچنان امیدوار بود زیرا در موارد متعددی تحت نفوذ قدرت های بزرگ عمل می کند.

سازمان عفو بین الملل:  این سازمان یک سازمان بین‌المللی است که هدف خود را انجام تحقیق و فعالیت برای جلوگیری و خاتمه دادن به نقض حقوق بشر اعلام کرده است.   مقر این سازمان در انگلستان( لندن) می باشد. این سازمان مدعی است که برای محاکمه عادلانه زندانیان سیاسی، لغو مجازات اعدام و شکنجه، پایان کشتارهای سیاسی و هر گونه نقض حقوق بشر توسط دولت‌ها یا دیگر سازمان‌ها مبارزه می‌کند. عفو بین‌الملل بوسیله یک وکیل انگلیسی به نام «پیتر بنسون» در جولای ۱۹۶۱ در شهر لندن پایه‌گذاری و در ۳۰ سپتامبر ۱۹۶۲ رسما به نام «عفو بین‌الملل» نامگذاری شد.عفو بین‌الملل در میانه دهه ۱۹۶۰ حضور جهانی را گسترش داد و دبیر خانه بین‌المللی و کمیته اجرایی بین‌المللی را که section نامیده می‌شد در چندین کشور ایجاد کرد.سپس فعالیت و نفوذ عفو بین‌الملل به نحو فزاینده‌ای در میان سازمان‌های بین دولتی افزایش یافت و تا پیش از پایان دهه ۱۹۶۰ از سوی سازمان ملل، شورای اروپا و یونسکو  «مقام مشورتی» گرفت.توجه عمده عفو بین‌الملل به پنج حوزه کلیدی (حقوق زنان، حقوق کودکان، پایان بخشیدن به شکنجه و اعدام، حقوق پناهندگان و حقوق زندانیان عقیدتی) می باشد.

امید است که در آینده ای نه چندان دور شاهد کاهش نقض حقوق بشر در تمامی کشورها باشیم. انشاالله

* دانشجوی  ارشد رشته روابط بین الملل

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • ناشناس می‌گه:

    ممنون از مطالبی که ارایه فرمودید عالی است

  • سعیدبخشوده می‌گه:

    با عرض سلام وتشکر فراوان از جناب اسماعیلی به خاطر این اطلاعات کامل و جامعی که ارائه کرده.به عقیده اینحقیر وظیفه افرا د اگاه و مطلع جامعه است که در خصوص رشته های تحصیلی و مسایل مهم که بر ان تسلط دارند اطلاع رسانی کنند تا جامعه به بلوغ فکری رسیده و مردم از حق وحقوق خودشان اگاه شوند تا بسادگی در دام افراد سودجو و فرصت طلب قرار نگیرند.هر چه جامعه اگاه تر باشد انتخابهایشان درست تر و این نوید زندگی بهتر را میدهد..مجددا سپاسگذارم

  • ناشناس می‌گه:

    این مطلب ناقص است چرا از اولین اعلامیه حقوق بشری کورش کبیر چیزی نگفتی؟ برو بیشتر مطالعه کن

    • نويسنده می‌گه:

      با عرض سلام، ادب و احترام
      به استحضار این دوستمان که خودشان را معرفی نکرده اند می رسانم که اشاره به قدمت حقوق بشر شده با ذکر این جمله” حقوق بشر پیشینه‌ای طولانی دارد” اما در این مقاله بیشتر هدف معرفی مهمترین نهاد های حقوق بشری بوده است.

200x208
200x208