تاریخ درج خبر : 1393/12/01
کد خبر : ۴۵۳۷۰۳
+ تغییر اندازه نوشته -

نقد مقاله «مثل آلیس در سرزمین عجایب»

سرکارخانم مظاهرپور سلام. چند روز پیش مطلبی از شما در سایت استان تحت عنوان «مثل آلیس در سرزمین عجایب» منتشر شد، متن زیر در پاسخ به مطلب شما ست که ظاهرا توسط دوستِ محقق سرکار، بر مبنای تحقیقات میدانی مردم شناختی و جامعه شناختی انجام شده است.

ابتدا به نکاتی که باید بر روح این تحقیقات حاکم باشد اشاره می نمایم: از جمله اینکه پژوهش علمی در مورد پدیده های اجتماعی حتی الامکان باید عاری از پیش فرض­ها، پیشداوری­ها و تعصبات و به طور کلی عاری از ارزش­های محقق باشد. یعنی محقق باید با ذهنی خلاق و بی طرفانه و غیرارزشی پا به عرصه میدان تحقیق بگذارد و از واقعیت­های مشاهده شده و جمع­آوری شده توصیف و تبیین علمی نماید. دوماً جنبه ی دیگر پژوهش­های علمی این است که متکی به شرایط زمانی و مکانی(جغرافیایی) و شرایط اجتماعی همان جامعه مورد پژوهش و همچنین تفسیرها و فهم معانی رفتار و تعاملات همان جامعه آماری باشد، نه بر اساس ایدئال­های ذهنی خود محقق که ممکن است در این صورت دچار سوگیری شود و به واقعیت­های موجود جهت خاصی دهد و یا اینکه در صورتی که بر خلاف ایدئال و ذهنیتش باشد شرایط را طوری تحلیل کند که گویا در همه زمینه ها فاجعه­ای رخ داده است و نهایتاً بر همین مبنا به فرهنگ و آداب و رسوم و باورها و ارزش های مهم مردم بتازد و آنها را بدوی یا عقب مانده و یا جاهل و ناآگاه و بدون پیشینه تلقی کند. سوماً هر تحقیق علمی با هر موضوعی در راستای تکمیل شدنش با مشکلات و محدودیت­هایی مواجه هست که در این شرایط هنر محقق این است که با وجود این محدودیت­ها بتواند بدون تأثیرپذیری و سوگیری از مسائل حاشیه­ای تحقیقی را ارائه دهد که به ارائه راهکارهایی برای مسئله تحقیق خود بپردازد نه اینکه در برابر این محدودیت­ها موضع بگیرد و از مسیر کار علمی و پژوهشی خود خارج شود.  شما در این نوشتار به نقل از محقق مطالبی را راجع به فرهنگ ، آداب و رسوم و شیوه زندگی مردم استان عنوان نموده اید که گویا محقق این نوع زندگی را نوعی ضدفرهنگ یا بی فرهنگی تعبیر می­کند چرا که در این نوشته این نکته به ذهن می­خورد که پژوهشگر بسیار بدبین و متأثر و متآسف از این نوع فرهنگ است و شما نیز مطلب ایشان را بدون نقد نقل کرده و تأیید می­نمایید. حال سوال مطرح می­کنیم که مردم شناس کیست و مردم شناسی چیست؟ چه چیزی را بررسی می­کند؟؟ و تحقیقاتش بر چه مبنایی است؟؟؟ به نظر می­آید که مردم شناسی علم مطالعه فرهنگ ها باشد. بر اساس منابع علمی جامع­ و مانع­ترین تعریف از فرهنگ عبارت است از” مجموعه پیچیده ای شامل معارف، معتقدات، هنرها، صنایع، فنون، اخلاق، قوانین و سنن و بالاخره تمام عادات و رفتار و ضوابطی که فرد به عنوان عضو جامعه، از جامعه خود فرا می­گیرد و در برابر آن جامعه وظایف و تعهداتی را بر عهده دارد” (روح الامینی، ۱۳۹۰: ۱۷). فرهنگ نیز ویژگی هایی دارد که از جمله مهمترین آن­ها عام بودن در کنار خاص بودنش، متغیر در کنار ثابت بودنش و پذیرش اجباری آن در کنار اختیاری بودنش می­باشد. در این نوشتار مصادیق و مثال­هایی از ویژگی های فرهنگی ما آمده است که با جسارت تمام و کم لطفی مذمت و سرزنش شده است حتی به ویژگی­های اقلیمی و جغرافیایی ما که بر فرهنگ بی تاثیر نیست تاخته است: از جمله اینکه زندگی عشایری را که دارای شرایط خاص خود می باشد با تحقیر مثال زده است که سوالی را در ذهن محقق شما ایجاد کرده است که آیا این زندگی را از سر جبر پذیرفته­اند یا خیر؟ از ما مردمی توصیف شده که از غریبه بیگانه­ایم و از بزرگانمان حرف شنوی داریم!!!و یا اینکه مردم عزیز عشایر و گله­هاشان را با هم مقایسه نموده است و رسوم و عرف حاکم بر عروسی های ما را زیر سوال برده که گویا خیلی ترسیده است و مسائلی از این دست… که به طور کلی از نگاه محقق زوال فرهنگی و ادبی و نهایتاً پوچی این نوع زندگی را نشان می دهد.!! حالا سوالاتی در اذهان ایجاد می­شود از جمله اینکه چرا محقق معروف با انتظاراتی که در ذهن خود دارد البته اگر داشته باشد و یا با سبکی که خودشان شاید زندگی می­کند پا در عرصه این استان آن هم برای انجام تحقیق نهاده است؟ شاید می خواستند نتایجی بر پایه همین معانی و ذهنیت ها اکتشاف کنند و آن ها را به عنوان سبکی برای زندگی و فرهنگ متعالی و برتر به دنیا عرضه کنند!! مگر ایشان در همین حوزه مورد مطالعه خودشان یعنی مردم شناسی و جامعه شناسی هیچ مطالعه و بینشی نداشته اند که هویت­های فرهنگی و قومی متفاوت و متنوع را ببینند و بهتر درک کنند که دچار این تأسف و تآثر بیجا نشوند؟؟بر چه مبنا و اساسی این ادعاهای متعصبانه و غیر انسانی را مطرح نموده و به فرهنگ وشعور بخش مهمی از این مرز و بوم که دارای سوابق اجتماعی، فرهنگی و تاریخی روشن با تمدنی دیرینه ، توهین و کم لطفی می­کند؟؟؟ ایشان از کدام سرزمین و کرات آمده­اند یا در کجا متولد شده اند که چنیین قضاوت­هایی نابجایی را به این حوزه نسبت می­دهند؟؟؟؟ آگر ادعا دارند که متمدنند یا مدرن و با فرهنگ هستند این را هم باید بدانند که همه جوامع مدرن دارای آداب و رسوم خاص خودشان هستند و از دل همین سنت ها بود که تمدن مدرن نیز شکل گرفت.. بر کدام مبنا از شرایط جغرافیایی ناهموار با پوشش گیاهی ضعیف به عنوان عامل عقب ماندگی مردم و فرهنگ آن ها صحبت نموده اند؟؟ مگر پیشرفته ترین کشورهای دنیا مانند سوئد، سوییس و… دارای چه شرایط جغرافیایی و اقلیمی هستند که پیشرفت نموده و به این جایگاه در جهان رسیده­اند؟؟؟ تازه عجیب هم هست که استان ما به عنوان پایتخت طبیعت ایران معرفی شده است! بنظرتان این نامگذاری به دلیل داشتن چه منابع وذخایری غیر از منابع طبیعی و جغرافیایی است؟؟؟

در ادامه صحبت از سیستم اداری در این استان نموده اند که دچار تزلزل و نابسامانی، پارتی بازی و …می باشد و این را نیز به حساب ناآگاهی و ضعف فرهنگی این مردم نهاده­اند. از بیکاری و فقر صحبت کرده اید  و از این قبیل… اولاً اینکه سیستم اداری(بوروکراسی) نه تنها در این استان بلکه در تمام کشور دچار همین ضعف­هاست و بر مبنای رابطه به جای قانون است و بیکاری و فساد و… تعمیم یافته هست که البته این مسئله خودش جای بررسی و تحلیل فراوان دارد که از عهده این نوشتار خارج است. بله ما هم قبول داریم که شدت این آسیب­ها از این نوع در استان ما به نسبت منابع و ذخایرش بیشتر است ولی این مسئله تا حدی به مدیران و مسئولان ما و همچنین نحوه انتخاب آن­ها بر کرسی های مدیریتی استان بر می گردد نه نشان از ضعف فرهنگی و جهالت مردم.

هدف از نوشتن این سطور هر چند کوتاه و ناقص به همه دوستان، نخبگان و مخاطبان عزیز این است که خودمان را باور داشته باشیم و استعدادها و توانایی های خود را که به نظرم نامحدود است شناسایی کنیم و همگی در جهت توسعه و پیشرفت این استان باشیم و همچنین نمایندگان خوبی برای استان و جامعه باشیم و به جایگاه شایسته اش برسانیم و خودمان نیز در عرصه های مختلف اجتماعی، فرهنگی و اقتصادی وارد میدان­های تحقیق شویم و بر مبنای همین تحقیقات به راهکارها و پیشنهادات مناسب در جهت رفع مسائل و مشکلات اجتماعی اقدام کنیم.

از نویسنده متن که نقل نموده است تقاضا داریم که بر چه اساس و فایده­ای مطالبی از این قبیل از دوستانتان نقل می­کنید و آن را بدون هیچ منطق و دلیلی می­پذیرید و تازه انتشار هم میدهید و با این روشها چه نیت و منظوری دارید و چه کمکی به حل مشکلات این استان می­کنید؟ در ضمن بگویید که شما و محقق مورد تأیید شما بر اساس این یافته ها چه راهکارهایی برای حل این مسائل دارید؟؟؟

البته ما با آن تفاسیر پوپولیستی که معتقد به مقدس نمودن مردم باشند و مردم را بدون عیب و نقص بداند کاملاً مخالفیم و معتقدیم که باید با انتقاد سازنده و عقلانیت وارد حوزه زندگی مردم شد و واقعیت ها و مسائل مختلف جامعه را تحلیل و حل نمود. در حالی که شما و محقق مورد نظرتان نه بر مبنای واقعیت بلکه بر مبنای پیشداوری و بدون تدبیر این مطالب را عنوان نموده اید و به جمعیت عظیمی انگ و برچسب­های نادرست زده­اید و مشخص نیست به دنبال چه می گردید.

بعد التحریر:

البته به گمان بنده مطلب «مثل الیس در سرزمین عجایب» بیش و پیش از آنکه حاصل مشاهدات یک محقق علوم اجتماعی باشد، تراوشات ذهنیِ خانم مظاهرپور است. ایشان اگرچه به احتمال زیاد نیّت خیر داشته اند اما با روشی سخیف و با شیوه­ای مضحک قلم فرسایی کردند، این عمل نتیجه ای جز تحقیر فرهنگ بومی ندارد.

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • بهلول می‌گه:

    سامان خان
    برادر ، تفتیش عقیده درسته نه تفکیک عقیده . وقتی فرق بین تفتیش و تفکیک را نمیدونی ، امد مفرما.

  • سامان می‌گه:

    باسلام آقای علیزاده شما که در روش تحقیق ؛تفسیر؛مشاهده؛مباحثه؛پیش داوری؛سونیت؟ ؛……..بسیار آگاه هستید بسم الله مشکلات مردم استان را بیش از این منتظرنگذاشته ؟ چشم به راهیم ؟نظر شما در موردتفکیک عقیده؟سخیف مضحک دانستن کسی حتی اگه در اشتباه بوده باشه چیست؟

  • قاسم علیزاده می‌گه:

    با سلام خدمت همه دوستان که نقطه نظرات خودتان را اعلام نمودید
    ابتدا به خود خانم مظاهرپور چند نکته را یادآور می شوم از جمله اینکه دوباره مطالب دوستشان را تایید کردند و دفاع نمودند و با این حال از مردم نیز عذرخواهی نمودند ابتدا اعلام می کنم که اینجانب قصد توهین نه به شما و نه دوستتان را نداشتم ولی از یک مسئله ای صحبت نمودم که شما با تحلیلتان به جز تحقیر و سرزنش چیزی را نصیب ما و هم استانی هایمان ننمودید از فرهنگ مردم و آداب و رسوم همین مردم گفته اید بعدم مدعی هستید که تعمیم نداده اید در حالی که کاملاً تعمیم داده اید، بعد حرف اصلی اینجانب این بود که رویه، روش و نوع تحلیلتان کاملاً اشتباست چون نه با زبان نقد و نه با زبان علم و از این دست بود چرا که این زبان ها دارای مولفه های خاص خودشان هستند و زبان شما زبان پنهان و مبهم و نمیدانم شاید از سر دلسوزی بوده یا نه که خودتون بهتر میدونید…
    بعضی از دوستان فکر کردند که شاید ما واقعیت را نمیبینیم و یا انکارشان می کنیم در حالی که بحث من این نبوده که بخوام واقعیت ها را نادیده بگیرم و همه چیز رو عالی و گل و بلبل ببینم بله منم معتقدم که ما از لحاض داشتن شاخص های توسعه در سطح بسیار پایینی هستیم در حالی که به هیچ وجه این جایگاه شایسته ما نیست و باید به فکر حل این مشکلات و عقب ماندگی ها از نظر توسعه و پیشرفت باشیم ولی حرف من این بود که اتفاقا ما با داشتن ذخایر چه طبیعی و چه انسانی،فرهنگی و اجتماعی دارای پیشینه و ظرفیت های زیادی هستیم که با باور به آن ظرفیتها و همچنین باور خودمان به عنوان انسانهایی دارای فرهنگ این توانایی ها را بالفعل کنیم نه اینکه خودمان با دست خود و با اراده خود به گونه ای مایوسانه و تحقیرآمیز این گونه خود را توصیف نموده وبه دیگران عرضه نماییم و آیا این برای توسعه و پیشرفت ما واقعا سودی خواهد داشت؟؟؟؟؟
    با تقدیر و تشکر از همه دوستان و مخاطبان سایت استان

  • بختيار رضواني می‌گه:

    با درود خدمت اقای علیزاده ونقد روشنگرانه ومنصفانه ایشان و تاسف برای خانم مظاهر پور که اشتباهشان را دوباره در قالب کامنت اشتباه تکرار نمودند ودوباره از مطالب سخیف دوستشان دفاع کردند ، خانم محترم کجای این سرزمین عجایب است ،اگر نقدی واشتباهی هست باید در قالب ادبیات محترمانه وبدون از، افترا وتهمت اصلاح شود ،استان ما هم جزی از کل است ،نمیدانم تمدن وفرهنگ را چه میدانید یا نظر وایده شما از توسعه اقتصادی ،اجتماعی ،سیاسی وفرهنگی چیست ،بایداز واژه ها ى صحیح ومتمدنانه استفاده کنید چرا دوستتان ومحل زندگیشش را معرفی نمیکنید از چه میترسید از نقد شدن دوستتان ىا شاىد شما ودوستتان ساکن سرزمین عجایب باشید قطعا الیس نیستید

    • قاسم علیزاده می‌گه:

      با سلام خدمت همه دوستان که نقطه نظرات خود را اعلام نمودند:
      ابتدا به سرکار خانم مظاهرپور تاکید میکنم که دوباره از دوستشان دفاع نموده و تاییدشان میکنند ولی با این حال از مردم هم عذرخواهی می کنند، شما مدعی هستید که مطالبی را که نقل کرده اید تعمیم نداده اید در حالی که مخاطب شما تمام مردم استان بود و این که نیازی به تعمیم نداشت بعد همان تحقیق دوستتان که عده ای از مردم را به عنوان نمونه گرفته و بعد تعمیم داده و این یعنی تعمیم دیگه!!!!! شما با دید خودتان مسائل رو تحلیل کن نه با دید غریبه ها!!!گویی که غریبه با ما مشکلی دارد یا ما با غریبه مشکلی داریم در حالی که اصلا اینطور نیست.
      بعضی از دوستان نظراتی را عنوان نمودند که گویا این برداشت را دارند که اینجانب واقعیت ها را نمی بینم و یا انکارشان می کنم در حالی که اینطور نیست و حرف من چنین چیزی نیست. بنده معتقدم که درست است که استان ما از نظر توسعه و شاخص های آن در جایگاهی قرار دارد که به هیچ وجه شایسته استان نیست و منم تایید میکنم ولی این به معنای آن نیست که ما مردمی ابتدایی و نادان و جاهل و….. هستیم واتفاقا برعکس، ما مردمی با ذخایر فراوان چه طبیعی و چه انسانی، اجتماعی و فرهنگی و تاریخی سرشار و با سنت و پیشینه غنی هستیم که باید با تکیه بر همین ذخایر بومی مان و همچنین باور به ظرفیت ها و توانایی هایمان قدم در راه توسعه و پیشرفت خودمان برداریم و اگر جایی هم نقد و یا ایرادی داشته باشیم با ادبیات و زبان و روش مناسب و محترمانه و حتی نقد های سازنده شروع به اصلاح خود واستانمان نماییم نه اینکه مایوسانه و تحقرگونه خودمان را توصیف کنیم و از این طریق و با این ضعف ها رسوم و فرهنگ و جایگاهمان را به دیگران عرضه نماییم که در واقع این روش سودی به جز تحقیر و افسونزدگی و سرزنش و تحقیر نخواهد داشت!!!!!!!!!
      با تشکر از همه دوستان و مخاطبان سایت استان

  • محمد می‌گه:

    اقای علیزاده درسته که این مشکلات همه جا هست ولی شدت و ضعف داره و مساله اینه که این مشکلات در این جا به شکل شدید هست و همین شدت این مشکلات باعث شده که این استان عقب مانده ترین و کم توسعه ترین استان کشور باشه که این که استان ما عقب مانده ترین استان کشور هست رو یک بچه دبستانی هم میدونه.شما دارید از چی دفاع میکنید و چی رو میخواید انکار کنید.؟بهتره به جای این ،مردم و مشکلات رو اصلاح کنید نه اینکه واضحات رو انکار کنید

  • دوست می‌گه:

    دوستان خواهشا به دور از احساسات و منطقی در مورد این مطلب نظر بدید.واقعا چیزهایی که دوست خانوم مظاهرپور نوشتن همین چیزهایی نیست که خودمون هر روز داریم میبینیم؟ ولی الان به خاطر اینکه یک غریبه این مطلب رو نوشته از سر تعصب دارید انکار میکنید.انصافا خدایی خیلی از حرفهاش واقعیت محض نیست؟

  • ttttttt می‌گه:

    ای بابا آدم کمی هم واقع بین باشه بد نیس.واقعیت اینه که تمام مطالب دوست خانم مظاهرپور واقعیت داره.حالا شما نمیخواید قبول کنید یه چیز دیگه است.ولی اگر واقعیت رو قبول کنید و زودتر خودتون رو اصلاح کنید به نفع خودتونه.از ما گفتن

  • با سلام به همه هم استانی های عزیز و محترم.مطلبی که با تیتر الیس در سرزمین عجایب از طرف دوست بنده نوشته شده به هیچ وجه با قصد توهین به مردم این استان نوشته نشده بلکه هدف اینجانب و دوست بنده هر دو خیر بوده.قصدمان این بود که استان را از زاویه دید یک غریبه و مهمان به مردم استان نشان دهیم و نوع دید غریبه ها را در مورد استانمان ببینیم .ضمن اینکه دوست بنده فقط مواردی را که خودشان با چشم خودشان دیده بودند بیان کردند و به هیچ وجه به کل استان تعمیم ندادند و در مواردی از سفرنامه بنده خود همراه ایشان بودم و صحت گفته هایشان را تایید میکنم.نظر اینجانب بر این است که انسان از واقعیتها و از نوع نگاه دیگران مطلع باشد خیلی بهتر از این است که سر خود را به زیر برف برده و گمان برد اوضاع بر وفق مراد است و کسی او و مشکلاتش را نمیبیند.واقعیتها را باید پذیرفت گر چه تلخ باشد.با تشکر از همه دوستان عزیز.از اینکه احساسات عده ای از دوستان جریحه دار شده عذر خواهی مینمایم

  • سیدعبدالحمیدموسوی می‌گه:

    ممنونیم جناب آقای علیزاده

  • سعیدبخشوده می‌گه:

    با تشکر از اقای علیزاده که با این نقد منصفانه حق مطلب را ادا کرده است و از خانم مظاهر پور که خواستند با این مطالب خودشان را کسی جلوه دهند میخواهم از محضر مردم استان عذر خواهی کنند .البته کسی با این کارها بزرگ نمیشود بلکه تحقیر میشود

  • مردم می‌گه:

    با سلام
    نقد به جا و عالمانه ای بود.

  • ناشناس می‌گه:

    احسنت درود بر شما

  • صادق می‌گه:

    من معتقدم که چون این خانم با این مطالب سخیف و کذب به مردم استان توهین کرده و همچنین بدون مدرک به مسئولین تهمت رده لذا جای آن دارد که دادستان استان به عنوان مدعی العموم ایشان را احضار و با او برخورد نماید.

200x208
200x208