تاریخ درج خبر : 1394/02/07
کد خبر : ۴۷۴۷۰۹
+ تغییر اندازه نوشته -

یاد دهی بهتراست یا یادگیری؟

سایت استان: امین کوثرنیا

حسن السؤال نصف العلم«سؤال نیکو نیمی از علم است»رسول اکرم(ص)

«طرح مسئله نیمی از پاسخ وحل مسئله است»انشتین

(هرگاه چیزی را به کودک یاددهیم،مانع از آن شده ایم که خود آن را شخصا کشف ویاا بداع کند)ژان پیاژه

تعاریف مختلف آموزش

منظور از آموزش فعالیتی است که در خدمت پرورش و کار آموزی قرار دارد.آموزش ابزار پرورش و کار آموزی است.

«براون» و« اتکینس» آموزش را به عنوان فراهم آوردن فرصت هایی برای اینکه دانش آموزان یاد بگیرند تعریف کرده اند.معمولا فعالیت هایی را که معلم به قصد آسان کردن یادگیری در یادگیرندگان به تنهایی یا به کمک مواد آموزشی انجام می دهد آموزش می نامند، چه این معلم در دبستان و چه در دبیرستان و چه در دانشگاه یا در یک دوره کارآموزی به آموزش مشغول باشد.

پس بنا به تعریف، آموزش به فعالیت هایی گفته می شود که با هدف آسان ساختن یادگیری از سوی آموزگار یا معلم طرح ریزی می شود و بین آموزگار و یک یا چند یادگیرنده به صورت یک کنش متقابل جریان می یابد.دقت کنید که رد این تعریف بر آموزش به صورت فعالیت ها یا اقداماتی که از سوی معلم طراحی می شوند و هدف آنها سهولت بخشیدن یا کمک کردن به یادگیری یاد گیرندگان است تاکید شده.یادگیری فعالیتی است که از سوی یادگیرنده انجام می گیرد و خود او در شکل گیری آن نقش مستقیم دارد و نقش معلم صرفا فراهم آوردن شرایط و امکاناتی است که یادگیری را آسان می سازد.در واقع معلم از راه آموزش در تجارب یادگیری دانش آموزان دخل و تصرف می کند تا بر یادگیری آنان تاثیر بگذارد .رد این تعریف همچنین فرض شده است که یادگیری یک فرایند درونی یادگیرنده است و آموزش نسبت به یادگیری جنبه بیرونی دارد.

تعریف بالا از آموزش ویژۀ آموزش رو در روی کلاسی است، زیاد در آن بر کنش متقابل یاتعامل بین معلم و یادگیرندگان تأکید شده است. در نتیجه، این تعریف انواع دیگر آموزش، مانند آموزش به وسیله رادیو، تلویزیون، کتاب، و مانند اینها را که فاقد کنش متقابل یا رابطه دوجانبه رو در روی بین معلم و شاگردان است شامل نمی شود. اگر بخواهیم از آموزش تعریف جامع تری به دست دهیم ، آن گونه که علاوه بر آموزش رو در روی کلاسی انواع دیگر آموزش رانیز شامل گردد، می توانیم آن را به صورت زیر تعریف کنیم: هر گونه فعالیت یا تدبیر از پیش طرح ریزی شده ای که هدف آن آسان کردن یادگیری در یادگیرندگان است .

آموزش وفراگیر

دلیل اصلی که بسیاری از دانش آموزان عملکرد تحصیلی بدی دارند حتی دانش آموزان خوب هم حداکثر تلاش خود را نمی کنند این است که مدارس عمدتا تحت تاثیر حمایت گروهی از افراد که همگی پیرو روانشناسی کنترل بیرونی هستندو سخت معتقدند آنچه در مدرسه آموزش داده می شود درست است وکسانی که آن را یاد نمی گیرند باید تنبیه شوند آموزش نام مناسبی برای این باور مخرب وغلط است آموزش از دوعمل تشکیل می شود که نمرات پایین ورد شدن هر دوعمل را تحکیم می کنند عمل نخست وادار کردن دانش آموزان به کسب دانش یا حفظ کردن اطلاعاتی که در دنیای واقعی برای هیچ کس از جمله خود دانش آموز فایده ای ندارد .دومین عمل ،مجبور کردن دانش آموزان به کسب دانشی است که اگر چه در زندگی واقعی ارزشمند است ولی آن قدر ارزشمند نیست که تمام دانش آموزان را مجبور کنیم آن را یاد بگیرد .با اینکه مجبور کردن آدم ها به یاد گیری هرگز موفقیت آمیز نبوده است ولی چون فکر می کنیم کار درستی است همچنان به این کار ادامه می دهیم

آموزش همان چیزی است که دانش آموزان حتی دانش آموزان خوب آن را برنمی تابند .وقتی به خاطر این برنتافتن ،نمرات کم می گیرند یا رد می شوند ،بسیاری از آنها نه تنها ترک تحصیل می کنندبلکه آموزش ومعلم را از دنیای ذهنی خود خارج می کنند . اگر می خواهیم از شر آموزش خلاص شویم ابتدا باید تعلیم تربیت را کسب دانش تعریف نکنیم، تعلیم وتربیت کسب دانش نیست بلکه استفاده از دانش است در فرهنگ لغت کلمه دانش ( (knowledgeبه معنای حقیقت یا دانستن چیزی است .برای استفاده از چیزها باید آن را بدانیم ولی دانستن چیزها جزدر مسابقات تلویزیونی یا بازی های گروهی ارزش چندانی نداردآنچه ارزشمند است استفاده از آموخته هاست واین همان چیزی هست که مدارس به آن بی توجه اند بخش قابل توجهی از کاری که دانش آموزان باید در مدرسه انجام بدهندواگر انجام ندهند تنبیه می شوند ،حفظ کردن اطلاعاتی است که جز در مدرسه استفاده دیگری ندارند .چیزی که آن را بی معنا می کند این است که معمولا مدرسه از دانش آموزان توقع ندارد این دانش را به خاطر بسپارند بلکه آن را برای امتحانات می خواهد(وبسیار شاهد این موضوع هستیم که دانش آموزان پنج دقیقه قبل از امتحان ویا بعد از امتحان کتاب راپرت می کنند وبرای همیشه از دنیای ذهنی خود پاکش می کنند) .

لینوس درداستان فکاهی می گوید«فرق دانش آموزان زرنگ ودانش آموزان تنبل این است که دانش آموزان زرنگ اطلاعات خود را پنج دقیقه بعد از امتحان فراموش می کنند ودانش آموزان تنبل ،پنج دقیقه قبل از امتحان »

تعلیم وتربیت تلاش پذیر است در حالی که در آموزش تلاش جایی ندارد .تعلیم وتربیت ،بهبود پذیر است ولی آموزش بهبود پذیر نیست .اگر چیزی دانستید که دانستید اگر ندانستید که ندانستید .در آموزش دانش آموز برای فراگیری موقتی دانش حداکثر سعی خود را به خرج نمی دهند در حالی که دانش آموزان در فعالیت های ورزشی وامور غیر درسی تلاش وافری به خرج می دهند چون علاوه براینکه از آموخته های خود استفاده می کنند ،می توانند آنها را بهبود ببخشند .یادگیر ی هر چیزی وقتی هیجان برانگیز می شود که بتوانیم آن را بهبود ببخشیم وقتی دانش آموزان می گویند «معلم بسیار خوبی داریم »منظورشان این است که آن معلم به آنها یاد داده است از دانش خود استفاده کنندوآن را بهبود ببخشند نه این که ان را فقط فرا بگیرند .به همین دلیل بهترین معلمین متفکرترین هستند«تفکر عبارت است از فرایندرسیدن از معلوم به مجهول»!!! آنها از دانش آموزان می خواهند فکر کنندفکر کردن برای اکثر دانش آموزان حاضر در مدارس آموزش گرای ما عمل جدید ودشواری است ولی وقتی دانش آموزان متوجه مفید بودنش می شوند به این معلمین احترام می گذارند .در بیرون یا داخل مدرسه نه دانستن چیزی فی نفسه نه خوب است ونه فی نفسه بد مگر آنکه بخواهیم از آن چیزاستفاده کنیم یا قصد استفاده از آن را داشته باشیم .وامروزه در حیطه معلمین هم شاهد این موضوع هستم که نهایت تلاش خود رادر کلاس درس ندارد وعمدتا در پایانان ترم وازطریق کلاس های تقویتی وگرفتن هزینه از دانش اموزان تلاش مضاعف داشته باشند ویا در محیط بیرون وباحضور فعال در زمینه های دیگراثر گذار تر باشند.

اکثر آدم ها قبول دارند بخش زیادی از مطالبی را که در مدرسه حفظ کرده اند هیچ فایده ای برای آنها نداشته است شاید همین موضوع باعث بشود که با بیرون گذاشتن مدرسه وتکالیف درسی از دنیای ذهنی (روانی )خود دست به انتقام بزنند ووارد زندگی که در آن خشونت ،بزهکاری،زندانی شدن،مواد مخدر وسکس بدون عشق وخارج از چارچوب شرع وجود داردبشوند.

بدترین نوع آموزش:محاسبه در برابر ریاضی

در مورد ریاضی چون صرفا به خودمان حق می دهیم دانش آموزان را به طور تمام وکمال آموزش دهیم ،زندگی هزاران دانش آموز را نابود می کنیم . اگر از شهروندان عادی که در مدرسه ریاضیات خوانده اند ولی در زندگیشان از آن استفاده نکرده اند بپرسند ریاضی چیست ،این جواب آموزشی ومدرسه ای را می دهند که ریاضی همان محاسبه کردن است . اگر از آنها مثال بخواهید هم به جدول ضرب اشاره می کنندتمام کسانی که معتقدند ریاضی همان محاسبه است اشتباه می کنند .محاسبه دقیقاهمان چهار عمل اصلی وکسر واعشاری ودرصد گیری دستی است که در مدارس انجام می شود.اگر چه محاسبه مهارت مفیدی است وباید آن را یاد بگیریم ولی وقتی آن را یاد گرفتیم تکرارش آن طور که در مدارس فعلی تکرار می شود سودمند نیست. محاسبه دستی که تقریبا چند سالی هست هیچ آدم بزرگسالی در دنیای واقعی آن را انجام نمی دهد و زندگی هزاران کودک را آزار دهنده و عذاب آور کرده است وساعت ها تدریس ومیلیون ها هزینه تدریس کشوری را که سخت محتاج مهارت های مفید تری مثل روخوانی ،نگارش ،حرف زدن گوش دادن ،حل مسئله ومهارت ارتباطی هست هدر داده است . مطالعات نشان داده اند کلاس چهارمی ها در امتحانات ریاضی وعلوم عملکرد خوبی دارند ولی بسیاری از کلاس هشتمی ها در امتحان ریاضی وعلوم رد می شوند .واین رد شدن را می توان به معنی بیرون گذاشتن این دروس از دنیای ذهنی دانش آموزان نسبت داد . در کشورهای مثل سنگاپور ،دانش آموزان این مقاطع به استفاده از ریاضی وعلوم درزندگی واقعی روی می آورند در حالی که دانش آموزان ما بی جهت غرق در محاسبات تکراری دستی وحفظ کردن علوم هستند واینجاست که ما برنامه درسی خود را به آموزش صرف تنزل میدهیم وبعد تعجب می کنیم چرا دانش آموزان ضعیف عمل می کنند .

ریاضی در دنیای واقعی فقط:حل مسئله هست . اگر نگاهی به اطرافتان بیندازید می بینید تقریبا هرچیزی که انسان آن را ساخته ،محصول یک یا چند مسئله بوده است وریاضی یعنی رساندن مسئله به جایی که به محاسبه نیاز داشته باشد واین کار را فقط انسان می تواند انجام دهد.ماشین حساب ها نمی توانند مسئله طرح کنندبلکه فقط برای محاسبات پایانی مفیدندو پیشنهاد میشود که در مقاطع ابتدایی (اول تا سوم )قواعد محاسبه آموزش داده شود واز کلاس چهارم به بعد تمرکز روی مسئله ها وطرح مسائل (جبر وحسابان)باشدوقسمت غم انگیز ماجرا این است که اکثر آدم ها بدون آنکه ریاضی کار کرده باشند از آن می ترسند واز آن متنفر می شوند .

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • پناهی می‌گه:

    با سلام خدمت استاد و معلم بزرگوار جناب کوثرنیا.
    ممنون از مطالب پر بارتون، حرف دل خیلی از دلسوزان حوزه تعلیم و تربیت را زدید، آن چیزی که عرض کردید حول ارتباط بین آموزش و پرورش و ارتباط آن با زندگی روزمره دانش آموزان می باشد. امیدوارم این روشنگری و ارائه مطالب مفید زمینه تغیر نکرش تصمیم گیرندگان حوزه آموزش و پرورش را فراهم آورد تا با استفاده از نظرات علمی و تخصصی دلسوزانی همچون شما زمینه پیشرفت در این استان فراهم شود.

  • مهران می‌گه:

    مطالب پر بار بود آینده درخشان برای شما آرزومندم.

  • ناشناس می‌گه:

    خوشحالم که می بینم کسی که روزی از داشتن معلم و حتی امکانات اولیه محروم بود،الان مفهوم یادگیری و یاد دهی رو اعلام میکنه.این یعنی باور به رسیدن به چیزهایی که روزی محالات ذهن حساب می شدند.با تشکر.زیبا و مختصر

  • شیرین بارانی می‌گه:

    درود بر شما جناب اقای کوثر نیا وهمه دلسوزان وادی تعلیم وتربیت استحضاردارید که متاسفانه رسالت فعلی تعلیم وتربیت ما انباشت محفوظات است نه کشف مجهولات . روش ورند تفکر واندیشیدن به راه حلها جای خود رابه اموزش معلم محور مسائل باجواب صریح ومعین داده اند واین جوابها مطابق با ذائقه غول کنکور ارائه میشوند نه لذت حل مساله وکسب مهارت برای زندگی . در بعضی از فرهنگ لغط ها ریاضی را ریاضت به معنی رام کردن اسب توسن ویاتحمل رنج وتعب تمرین وممارست دانسته اند .موریس کلاین ریاضی را عالی ترین دستاورد اندیشه واصیلترین زاده ذهن انسان میداند .برای رسیدن به این مفاهیم تلاشی دوچندان می خواهد.اصلاح وتغییر در نظام اموزشی مستلزم اصلاح وتغییر ۱-سیاست گذاران ۲-متولیان تربیتی واموزشی می باشد . به امید ان روز . با سپاس ….وامید به تلاش وذهن خلاق شما جوانترها …..همکار بازنشته تان.

  • کرمی می‌گه:

    با عرض تشکر و خسته نباشی خدمت استاد ارزشمند و برادر عزیزم جناب آقای کوثرنیا،واقعا جای تعریف نباشه مطالبتون علمی،پربار و مفیدالاثر برای دست اندرکاران حوزه ی آموزش و تربیت است. منتظر تکرار این قبیل کارهای پسندانه ات هستیم دکتر جان….

200x208
200x208