تاریخ درج خبر : 1394/02/14
کد خبر : ۴۸۲۸۸۱
+ تغییر اندازه نوشته -

میراث ۳ هزار ساله کهگیلویه و بویراحمد در حال نابودی/تصاویر

شهر سنگی و باستانی «دلی یاسیر» با قدمتی ۳ هزار ساله در کهگیلویه و بویراحمد در حال نابودی است.
شهر سنگی «دلی یاسیر» با قدمت ۳ هزار سال و با وسعتی بیش از ۱۰ هکتار در ۳۰ کیلومتری شهر دهدشت قرار گرفته است.

۱۳۹۴۰۲۱۳۰۰۰۹۴۱_PhotoL
قدمت زندگی در دلی یاسیر به دوران قبل از میلاد می‌رسد ولی از دوره ساسانیان تا دوره صفویه این شهر باستانی از رونق بالایی برخوردار بود.
*دلی یاسیر شهری با معماری سنگی و قدمتی سه هزار ساله
معماری سنگی ابنیه و وجود دیوارهای عریض و مرتفع در حاشیه این شهر جلوه‌ای بی‌نظیر از معماری سنگی را به نمایش می‌گذارد به گونه‌ای که مورخان از این شهر یه عنوان بزرگترین شهر سنگی باستانی در جنوب ایران یاد می‌کنند.
مردم بومی منطقه سرفاریاب این شهر خالی از سکنه و تخریب شده را به «دلی یاسیر» می‌شناسند، شهری که وجه تسمیه و ریشه آن را کارشناسان مختلف هر یک مربوط به چیزی می‌دانند.
عده‌ای بر این باورند که «دلی یاسیر» در حقیقت «دیر یاسین» است و متعلق به جد پدری یکی از امامزاده‌های منطقه بوده است و برخی دیگر بر این باورند که این واژه در حقیقت «دلی حاصل» است که در گذر تاریخ به این شکل درآمده و اشاره‌ای است به حاصلخیزی این منطقه دارد.
چیزی که در وهله اول باید به آن اشاره کرد وسعت قابل توجه این شهر باستانی است شهری که به رغم تاراج‌های انجام گرفته در آن و تخریب‌هایی که در آن صورت می‌کیرد هنوز آثار قابل توجهی از معماری آن از جمله دیواره و حصار ، بازار، آبراه ها و آسیاب های و کوچه های و تعداد زیادی ساختمان مسکونی آن برجا مانده است.
البته چیزی که در حال حاضر از دلی یاسیر از آن یاد می‌شود تنها بخش کوچکی از این شهر سنگی باستانی عظیم است در حالی که مرکز اصلی و بیشترین ابنیه و آثار این شهر در زمینی هموار در دو کیلومتری این محل قرار دارد.
یکی از مورادی که باعث شده این شهر باستانی هرچه بیشتر مورد هجوم غارتگران و تخریب اهالی و کشاورزان محلی قرار گیرد عدم آگاهی مردم و به خصوص ساکنان با قدمت آثار به جا مانده از دلی یاسیر است.
علی‏‌سینا برقک، پژوهشگر تاریخی در رابطه با قدمت شهر تاریخی و سنگی دلی یاسیر می‌گوید: بر اساس تحقیقات انجام شده و شواهد موجود دلی یاسیر تا دوره قاجاریه قابل سکونت بوده است.
برقک افزود: آن‌گونه که تاریخ گواهی می‌دهد در دوره صفویه این شهر یکی از پررونق‌ترین دوره‌های تاریخی خود را سپری می‌کرد و وجود باغ‌های بزرگ و با شکوه انار در این منطقه باعث رونق این شهر باستانی شده است.
این کارشناس و پژوهشگر تاریخی می‌افزاید: در این دوره مردمانی از اقوام ترکمن، لر و ترک در دلی یاسیر در کنار هم ساکن بودند و پس از آن به دلیل مشکلات دولت مرکزی و عدم توانایی در تامین امنیت دلی یاسیر رونق خود را از دست داد.
وی در رابطه با معماری و نحوه ساخت بناهای این شهر نیز می‌گوید: ریشه استفاده از سنگ بدون بکارگیری ملات به دوران ساسانیان برمی‌گردد، از سویی دیگر این شهر در کنار یکی از مسیرهای تابستانه راه شاهی نیز واقع بود، راهی که از انشان فارس به شوش در خوزستان می‌رسید.

۱۳۹۴۰۲۱۳۰۰۰۹۳۷_PhotoL

این پژوهشگر تاریخ می‌افزاید: شواهد حاکی از آن است که شهر دلی یاسیر در دوره‌های تاریخی مختلف از زمان عیلامیان تا قاجاریه دارای سکونت بوده و رونق داشته است، با این حال اما متاسفانه دستگاه میراث فرهنگی استان تاکنون توجه چندانی به این شهر باستانی با معماری کم نظیر نشان نداده است و آنچنان که باید معرفی و حفاظت نشده است.
برقک خاطرنشان کرد: همه بناهای موجود در این شهر بزرگ از جنس سنگ است، اما بنا بر محل ساخت و موقعیت قرار گرفتن هر بنا جنس سنگ‌های به کار رفته در ساخت ساختمان‌های شهر متفاوت است و در پایین دست و گوشه کنار، آنچه باقی مانده است بقایای ساختمان‌هایی است که از سنگ‌های کوچک و جمع شده از کوه احداث شده بود.
این پژوهشگر تاریخی یادآور شد: در بالادست و مرکز شهر دلی یاسیر مصالح ساختمانی سنگ‌های بزرگ و شکل داده شده و خوش‌تراش بیشتر به چشم می‌خورد.
*حذف و تخریب شهر باستانی دلی‌یاسیر با توسعه شهر نشینی
در سال های اخیر اما با توسعه زمین‌های کشاورزی بخش زیادی از این شهر باستانی و دیوراه‌های باستانی آن عملا حذف شدند و این دلیلی جز ناآگاهی مسئولان امر در این زمینه نداشت به گونه‌ای که بخش اعظمی از چاه باستانی به جا مانده در مرکز شهر دلی یاسیر بوسیله لودر و به منظور توسعه مزارع کشاورزی با سنگ‌های همین شهر پر شد و این چاه باستانی که قطری حدود ۱۰ متر و عمقی بیش از ۴۰ متر داشت به کمتر از ۱۰ متر رسیده است.

۱۳۹۴۰۲۱۳۰۰۰۹۳۹_PhotoL
سید غلام‌حسن آتش‌سودا نیز در گفت‌وگو با خبرنگار فارس می‌گوید: در سال‌های اخیر بخش زیادی از بافت این شهر باستانی به دلیل بی‌توجهی و عدم آگاهی نسبت به قدمت این شهر باستانی تخریب و یا توسط مالکان زمین ها به فروش رسید.
بخشدار سرفاریاب افزود: متاسفانه امروزه برداشت اشتباهی که در مورد محل اصلی و مرکز شهر دلی یاسیر وجود دارد باعث شده این شهر هر روز بیشتر تخریب شود به گونه‌ای که بخش زیادی از آن در سال‌های اخیر تخریب و حذف شده است و تنها بخش هایی از دیواره آن باقی مانده است.
آتش سودا که خود از اهالی روستای دلی یاسیر است عنوان می‌کند: در سالیان نه چندان دور دروازه‌های بزرگ سنگی این شهر باستانی پابرجا بود و معابر و کوچه های این شهر به خوبی مشخص بودند و حصار اطراف باغ‌های شهر دلی یاسیر طولی بیش از ۳ متر داشتند ولی اکنون این دیواره‌ها اعلاوه بر اینکه به دلیل تخریب کوتاه شدند بخش زیادی از آنخها نیز حذف شده است.
همه اینها تنها بخشی از تخریب و تجاوزهای به حریم شهر باستانی دلی یاسیر است ،متاسفانه در سال‌هایث احیر و با شناختی که حفاران غیر مجاز از گنج های پنهان در در دلی یاسیر پیدا کرده اند هر روز بخش از آثار تاریخی و اشیاء این شهر باستانی به تاراح می رود و متاسفانه در سایه بی توجهی مسئولان حفاران غیر مجاز در کاوش دست پیش را از مسئولان امر گرفته اند و هر روز بخشی از میراث آن را به گواه گودبرداری‌هایی که در این منطقه به وجود می‌آید به تاراج می‌رود.
دلی یاسیر بیش از سه هزار سال و در کش و قوس‌های متعد تاریخی و طبیعی پابرجا ماند ولی با توسعه جامعه شهری و تبدیل روستاهای اطراف آن به خصوص در دو دهه اخیر کافی بود تا این میراث بار ارزش باستانی در سایه بی‌توجهی مسئولان و عدم ساماندهی و رسیدگی به این میراث گرانبهای باستانی شاهد تخریب و حذف بخش‌های زیادی از این از این میراث کهن باشیم.
*بی‌خبری مسئولان از وضعیت شهر سنگی دلی‌یاسیر
البته چیزی که در این بین بیش از هر چیز جالب به نظر می‌رسید عدم اطلاع کارشناسان و مسئولان میراث فرهنگی از وضعیت دلی یاسیر و تخریب‌های صورت گرفته در آن بود و البته می‌توان ریشه همه این تخریب‌ها و تاراج‌های صورت گرفته را در همین بی اطلاعی مسئولان امر جستجود کرد و در این بین همه کسانی که از گذشته تا کنون در میراث فرهنگی مسئولیتی بر عهده داشتند مقصر هستند.

۱۳۹۴۰۲۱۳۰۰۰۹۳۶_PhotoL
به هر تریبب آنگونه که از شواهد پیداست در میان مسئولان امر برای حفاظت و صیانت از این میراث کهن تا کنون عزم جدی وچود نداشته و ندارد ، ولی باید بدانیم که همه ما در مقابل نسل‌های آینده یه دلیل بی‌توجهی با این میراث عظیم باستانی مسئول هستیم.

منبع:کبنا

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • kk می‌گه:

    این که نشد هرکه سنگ دور رمینشو جمع کنه اسمسو بذار آثار باستانی .ازیکی پرسیدن شما هم آثار باستانی دارید گفت نه ولی دارن برامون میسازن .عکسها اصلا گویای اثر باستانی نیست

200x208
200x208