تاریخ درج خبر : 1394/03/03
کد خبر : ۵۰۴۰۱۴
+ تغییر اندازه نوشته -
جهانگیر ایزدپناه

یادی از طنز عبیدزاکانی

izadpanah

سایت استان: جهانگیر ایزدپناه

عبید طنز پرداز قرن هشتم هجری متولد زاکان و هم عصر حافظ شیرازی می باشد . اگر حافظ با بیانی لطیف مشکلات زمانه را در قالب شعر به باد انتقاد می گیرد اما عبید با طنزی تند و گزنده زمانه ی خویش را به چالش میطلبد . پیش از هر چیز یاد اور می شویم که طنز و گفتارهای عبید زاکانی حکایت از زمانه و عصر خویش دارد و نباید قیاس مع الفارق نماییم که موجب رنجش کسی شود در ان زمان بقول عبید حکمت ، فضیلت ، شجاعت ، اخلاق و … در شرف منسوخ و بی مایگی بود و زهد و ریا و سالوسی رواج زمانه بود که حافظ با شعر انتقاد می کرد ولی عبید با طنز و هزل ( شوخی ، مزاح و سخره گرفتن ) به مبارزه می طلبید . نا گفته نماند در زمان هولاکو خان مغول هم وجود محترفه ( بر وزن موتلفه ) یعنی اهل کسب و کار و تجارت را ناگزیر دانست البته نه به وسعت ارج ، اعتبار و اختیار و اقتدار امروزین که رکن الرکین اند و هیچ عبید مانندی جرات اسایه ادب ندارد . از رساله ی اخلاق الاشراف ، رساله ی دلگشا و قصیده ی معروف موش و گربه که تام و جری بدون مشابهت به ان نیست میگذریم و می پردازیم به بخش کوچکی از «رساله ی تعریفات » که در واقع فرهنگ لغات و به شکلی طنز است و امیدواریم موجب رنجش کسی نشود .

معنی چند اصطلاح به تعبیر عبید : الجاهل : دولت یار ، العالم : بی دولت ، المستهلک : مال اوقاف ، الیاجوج و المجوج : قوم ترکان که به ولایتی متوجه شوند ( منظور ترکان سلجوقی و غزنوی و تاتار و مغول میباشد ) ، القاضی : انکه همه او را نفرین کنند ، الوکیل : انکه حق را باطل گرداند ، مال الایتام و الاوقاف : انچه بر خود از همه چیز مباح تر می دانند الصوفی : مفت خوار ، البازاری : انکه از خدا نترسد ، الصراف : خرده دزد ، الحاجی : ان که قسم دروغ به کعبه خورد ، العسس ( شبگرد ، گزمه ، پاسبان ) : انکه شب راه زند و روز از بازاریان اجرت خواهد ، الواعظ : ان که بگوید و عمل نکند ، الروباه : مولانا شکلی که ملازم امرا و خوانین باشد ، الدلال : حرامی در بازار . چه خوب است که اگاهان ادبی – اجتماعی معادلی برای طنز در گویش لری بکار برند . به نظر می رسد اصطلاح «کوک» بتواند کار بردی معادل طنز در گویش لری داشته باشد .

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • ایزدپناه می‌گه:

    باعرض سلام زاکان ازتوابع قزوین میباشد

    • ..... می‌گه:

      در جغرافیای قزوین منطقه ای بنام زاکان نیست.در نقشه گوگل هم نیست.ظاهرا نام خاندانی بوده است.

  • بئاتریس می‌گه:

    زاکان را در کتابهای جغرافیایی قدیم نیافتم . تصور میکردم باید نام قوم یا ایلی باشد. شاید یکی از محله های قزوین بوده .اگر جناب ایزدپناه در این زمینه اطلاعی دارد مرقوم بفرماید تا روشن شود. متشکرم.

  • ایزدپناه می‌گه:

    جناب محمد سلام .این ضرب المثل راهم در نظر بگیرکه :
    اهسه برو اهسه بیا گربه شاخ ات نزنه

  • محمد می‌گه:

    جناب ایزدپناه عزیز کدامیک از اصطلاحات عبید خان الان معنایی غیر از این دارند

200x208
200x208