تاریخ درج خبر : 1391/08/25
کد خبر : ۵۱۶۳
+ تغییر اندازه نوشته -

آهو یک نشانه است

سایت استان: جواد حیدریان – آهو در فرهنگ ما بیش از آنکه گونه ای شاخص با مختصات جانورشناسان به حساب آید، تشبیهی است از زیبایی و رمندگی معشوقه‌‌ها در ادبیات فارسی. مثنوی بلندی از ظرافت، چابکی، رمندگی و تیز پایی. آهو گونه ای گیاهخوار، دشت زی و به شدت حساس است. بی شک چنین خصلت‌های طبیعی، آهوی سیاه چشم را در ادبیات به نمادی از رمندگی معشوق بدل کرده است. آهو تنها یک گونه نیست بلکه یک نشانه است. در علوم نشانه شناسی نمادها و نشانه‌ها، جای اصل سخن می‌گویند. نشانه‌ها همیشه ارجاع می‌دهند. به قول جان لاک که اصطلاح «نشانه‌شناخت» را برای نخستین بار در « زمینه قدرت درک انسان» به کار برد، انگاره نشانه‌ها را روندی طبیعی برای فهم چیزها و انتقال آگاهی تعبیر کرده است.

آهو برای ایرانیان مبنایی اسطوره‌ای هم دارد. «اسطوره‌شناسی را می‌توان یک نظام ارتباطی و نوعی طرز بیان از علائم و نمادها و اشکال دانست» نشانه ای که در ضمیر یک فرهنگ، خود را به زبان و ادبیات یک ملت تحمیل می‌کند. اگر در تعریفی سخت تر بخواهم توضیح دهم باید از دیدگاه جوزف کمبل گفت که « اسطوره کلید دستیابی به نیروی روحی نوع‌ بشر» است.
حالا باید گفت که آهو با ما چنین می‌کند. یعنی چنین کرده است، چه وقتی گم می‌شود و سر از خیابان‌های شهر در می‌آورد چه وقتی به یک امیر هدیه می‌شود ! با ما که در حوزه محیط زیست کمتر از ادبیات با آهوان چشم سیاه ایرانی آشنایی داریم اما گویا این نشانه قوی و اسطوره‌ای هر بار در رسانه‌ها مطرح می‌شود موجی از احساسات عمومی‌را با خود به دنبال می‌آورد. سه سال پیش که رئیس سازمان محیط زیست به امیر قطر آهوان سیاه چشم ایرانی را هدیه داد این نشانه خود را نشان داد.

از ادبیات کوچه و بازار گرفته تا انتقادات تند اکولوژیکی که همه مبنایی غیر واقعی داشتند. یعنی نه آهو گونه در معرض خطری بود و نه این تبادلات گونه‌ها کار غیر طبیعی و نامعقولی. اما علت چه بود که آهوان اهدایی به امیر قطر انگار ناموس تمام ایران بود که به اعراب پیش کش شده بود؟ بی شک این چیزی جز مبنای زیبایی شناختی آهو نزد ایرانیان نیست چرا که آن زمان تب و تاب ماجرای جنجالی دخترکان ایرانی دیسکوهای دبی تازه چند وقتی بود به فراموشی سپرده شده بود که آهوان پیشکش به امیر قطر انگار داغ دلبرکان ایرانی را تازه کرده باشد.
بی شک ادبیات ایرانی یکی از معروف ترین شناسه‌های فرهنگ ایرانی در جهان است. چنانچه تمدن گذشته ایرانی همیشه تحسین برانگیز بوده اما اگر گفته دکتر اسلامی‌ندوشن را که « ملتی همیشه به گذشته خویش ارجاع می‌دهد، ملت شکست‌خورده ای است» را به کناری نهیم، حساسیت در ضمیر ذهن ایرانیان نسبت به گونه لطیفی چون آهو، احساس زیبایی است که از گذشته تاکنون با ذهن طناز و غزل پرداز ایرانی همراه بوده است. چنانچه ابوحفص سغدی نخستین شاعر پارسی گوی در اولین بیت به یادگار مانده از اوزان عرب شعر فارسی گفته « آهوی کوهی در دشت چگونه بودا (بوذا) / او ندارد یار، بی یار چگونه رودا (روذا) « و بعدتر در زبان و ادبیات ایرانی آهو مشکین بوی نشان زیبا ماند که ماند.

به قول صائب:

مستی چشم تو در مرتبه هشیاری است
خواب آهونگهان شوخ تر از بیداری است

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • یزدان می‌گه:

    ازمجنون:تالله یاذبیات القاع قلنا لنا لیلای منکم ام لیلای منا؟ای اهوان صحرا برای خدا به من بگو ییدلیلاازشماست یاازما؟

200x208
200x208