تاریخ درج خبر : 1394/07/21
کد خبر : ۵۲۰۳۱۶
+ تغییر اندازه نوشته -

از حافظ شناسی به سبک فریدون داوری تا پرهیز شاعران جدید از جشنواره زدگی

davari

فریدون داوری شاعر، نویسنده و محقق کهگیلویه و بویراحمد متولد سال 1341 است که به عنوان یکی از بزرگترین شاعران لر شناخته شده و با ادبیات فارسی آشنایی کامل دارد و تاکنون نیز ده ها اثر از این شاعر و نویسنده هم استانی به چاپ رسیده است.

خواجه شمس‌الدین محمد بن بهاءالدّین حافظ شیرازی شاعر بزرگ سدهٔ هشتم برابر  قرن چهاردهم میلادی  یکی از سخنوران نامی جهان است. بیش‌تر شعرهای او غزل هستند که به‌ غزلیات حافظ شهرت دارند او از مهم‌ترین تأثیرگذاران بر شاعران پس از خود شناخته می‌شود و هرساله در تاریخ 20 مهر ماه مراسم بزرگ‌داشت حافظ در محل آرامگاه او در شیراز با حضور پژوهشگران ایرانی و خارجی برگزار می‌شود که این روز را روز بزرگداشت حافظ نامیده‌اند.

به همین خاطر با فریدون داوری یکی از شاعران نامدار استان و کشور که از پیشکسوتان و  برجسته ترین شاعران شعر لری می باشد هم سخن شدیم تا از ادبیات ایران و بخصوص حافظ بیشتر بدانیم، این مصاحبه به شرح زیر است.

به نظر شما حافظ در ادبیات فارسی چه جایگاهی دارد و مهمترین ویژگی شعر حافظ در چیست؟

به تعبیر عزیزی که میفرمود :

تخم نیکی کاشت فروسی نظامی آب داد          سعدیش خرمن زد و ما خوشه چینی میکنیم

حافظ معروف به لسان الغیب انقلابی را در غزل ایجاد کرد تلفیق عشق آسمانی با عشق زمینی،یعنی اتصال بین اندیشه های مولانا و سعدی را انجام داد.

از مهمترین ویژگی های غزلیات حافظ زیبایی های،هنری و ادبی آن است.در حوزه صناعات ادبی،معانی ابیات به واسطه اینکه تحت تاثیر تفسیر زمخشری بوده با این تفسیر به اعجاز بلاغی قرآن پرداخته و تاثیرات زیادی در ساختار غزل های حافظ از این اعجاز بلاغی می توان دید،تا آنجا که خود می فرماید:

عشقت رسد به فریاد ار خود بسان حافظ      قرآن زبر بخوانی در چهارده روایت

و در جایی دیگر می سراید:

هر چه دارم همه از دولت قرآن دارم

حافظ از سلمان ساوجی، سعدی و خواجوی کرمانی تاثیر پذیرفته است ولی در اقیانوس عرفانی مولانا دل به دریای زده و در غزلیات معمار زبان فارسی(سعدی) عشق مجازی را تجربه کرد و انگبینی ممزوج از این دو در کام ادب دوستان ریخته که مزه آن هیچ گاه از ذائقه ها نخواهد رفت.

یکی از نکات برجسته این شاعر نامدار رند بودن آن است و خیلی جاها بسیاری از محتساب و صوفیان را مورد نقد قرار داده و غیر آشنا را مورد خطاب قرار دارده و معمولا به تعریض بسیاری از مدعیان را با نیش سخن تنبیه نموده است.

آنجا که صوفی از باده به اندازه خورد نوشش باد         ورنه اندیشه ی این کار فراموشش باد

یا جایی دیگر می سراید:

گر مسلمانی از این است که حافظ دارد       وای اگر از پس امروز بود فردایی

در عین حال حافظ در حوزه اجتماعات با لسان شعر و بصیرت باطنی حاکمان، اعوان و انصار آنها را مورد خطاب قرار داده است.

چرا به خواجه شمس الدین لقب لسان الغیب دادند؟

خواجه شمس الدین استادی داشته که هرگاه حافظ در کلاس حاضر می شده می گفت بخوان تا بدانیم به تو چه الهام شده و به همین خاطر حافظ به لسان الغیب شهرت گرفت.

دوش دیدم که ملائک در میخانه زدند      گل آدم بسرشتند و به پیمانه زدند

ساکنان حرم ستر عفاف ملکوت            با من راه نشین باده مستانه زدند

آسمان بار امانت نتوانست کشید           قرعه کار به نام من دیوانه زدند

یا آنجا که می فرماید:

فاش می گویم و از گفته خود دلشادم      بنده عشقم و از هر دو جهان آزادم

طائر گلشن قدسم چه دهم شرح فراق     که در این دامگه حادثه چون افتادم

من ملک بودم و فردوسبرین جایم بود      آدم آورد در این دیر خراب آبادم

نیست بر اوح دلم جز الف قامت یار        چه کنم حرف دگر یاد نداد استادم

گاهی آنچنان عاشقانه می نالد که انسان را به تجعب وا میدارد؛

زلف آشفته و خوی کرده و خندان لب و مست      پیرهن چاک و غزل خوان و صراحی در دست

نرگسش عربده جوی و لبش افسوس کنان           نیم شب، دوش به بالین من آمد بنشست

سر فراگوش من آورد به آواز حزین                گفت: ای عاشق دیرینه من، خوابت هست

فریدون داوری

چرا به خواجه شمس الدین حافظ می گفتند؟

یکی دیگر از مواردی که در مورد حافظ باید بدانیم این است که تخلص حافظ بخاطر حفظ قرآن بوده و علاوه بر حافظ بودن به 14 روایت قاریان آن زمان قرآن می خوانده و با قرآن مانوس بوده است.

منظور از شاخه نبات حافظ چیست؟

معتقد هستند حافظ معشوقه ای داشت که اسم مستعار آن شاخه نبات بوده است، محمد گل اندام که اشعار حافظ را جمع آوری کرده به این نکته اشاره مرده است.

تفاوت  حافظ با دیگر شاعران پارسی گو در چیست؟

حافظ شاعر بی بدیلی است اگر نظامی در پنج گنج خود شاهکارهایی از اعجاز بلاغی، صناعی، لفظی و معنوی آورده است، حافظ هم زیبا درخشیده وهمانگونه که نکته سنجی سعدی در غزلیاتش بسیار دلنشین است حافظ هم کلامی نمکین و دلنشین را ارائه داده است.

گویی غزلیات شمس و اندیشه مولانا را بارها مرور کرده و با نظامی و سعدی در هم آمیخته تا کام تشنه غزل را از این باده آسمانی سیراب و سرمست کند.

به نظر شما کدام غزل سرای معاصر از حافظ درس گرفته است ؟

می توان گفت میراث دار غزل معاصر شهریار است که هم به حافظ ارادت داشته و هم به غزلیاتش عنایتی ویژه داشته و از آن تاثیر پذیرفته است

در خصوص سبک های ادبی و شعرسرایی از گذشته تا کنون توضیح مختصری بفرمایید؟

در گذشته اغلب شعرا دارای حکمت بودند و با مکاتب مختلف آشنایی داشتند، سبک خراسانی که نقطه آغازین بود شعر معمولا ساده بوده و کمتر از معانی و بیان ادبی پیچیده استفاده می شده و بخش اعظمی از آن مدیحه سرایی و مدح پادشاهان بوده اما در همان زمان تعدادی از شاعران بوده که کارهای بزرگی انجام دادند مانند فردوسی که کمر همت به نگه داشتن زبان فارسی بست و دوران های مختلف باستانی(اسطوره ای)، تاریخی و پهلوانی را سروده و سی سال برای زنده نگه داشتن زبان فارسی تلاش کرده است همچنین بزرگانی چون خیام، حافظ، سعدی و مولانا که فراتر از مرزها جهانی شدند و ئر دوره سبک عراقی شاهکارهای عظیمی را خلق کردند.

در زمینه قصیده سرایی نیز قصیده سرایانی چون خاقانی و ناصرخسرو قصاید بی بدیلی سرودند که همچنان ماندگار هستند.

در سبک هندی هم نازک خیالی و مضمون آفرینی رونق گرفت مضامینی چون وقوع(واقعه سرایی) و راسوخ مانند وحشی بافقی اندیشه های بجامانده از شاعران آن روزگار است و همچنین دوران بازگشت ادبی در اصفهان رخ داد تا اینکه ادبیات مشروطیت یک نوع ادبیات اجتماعی شده و مبارزه با هیئت حاکمه را دنبال می کرد.

ظهور نیما و شعر نو انقلابی در ادبیات به وجود آورد و ظهور چهره های چون شهریار در غزل، اخوان ثالث، فروغ، سهراب سپهری و شاملو فصل جدید و بسیار تاثیر گذاری را رقم زد.

به شاعران جدید چه توصیه دارید؟

آنچه برای شاعران جدید بسیار مهم است پرهیز از جشنواره زدگی است باید با مطالعه بیشتر و آشنایی با مکاتب مختلف دورن و برون مرزی سطح علمی خود را بالا ببرند، باید توجه داشته باشند که هویت ما در ادبیات هنر زیبا و ارزشمند است و باید معنویات، اخلاق، عشق، عرفان، جوانمردی و فضائل اخلاقی را در شعر بیان کنند و از برهنگی فرهنگی و ابتذال بپرهیزند.

 

گفت وگو: شهرام مومن نسب

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

200x208
200x208