تاریخ درج خبر : 1395/04/04
کد خبر : ۵۴۸۰۸۴
+ تغییر اندازه نوشته -
ولی‌الله شجاع‌پوریان

مصادره دموکراسی

230px-Dr._Vali_Allah_Shojapourian

سایت استان: یادداشت دریافتی- *ولی‌الله شجاع‌پوریان

دموکراسی یکی از پیچیده‌ترین و پرکاربردترین مفاهیم علوم انسانی و میدان سیاست است؛ مفهومی که در تئوری و نظریه مخالفان چندانی ندارد، اما وقتی پای عمل به میان بیاید، برداشت‌ها و تفاوت‌های گوناگونی از آن به ذهن آدمی متبادر یا در سطح جامعه متبلور می‌شود.

فرایند توسعه سیاسی یا دموکراسیزاسیون در غرب با مخالفت، مقاومت و موانع پرشماری شکل گرفت و پس‌ازآن به شرق و کشورهای جهان سوم رسید. بسیاری از کشورهای جهان سوم به دلیل پیشینه تاریخی اقتدارگرایانه، حاکمانِ مقتدر و جامعه مدنی ضعیف در انطباق با دموکراسی با مشکلات بیشتری مواجه شدند. بسیاری از حاکمان در جوامع شرقی و کشورهای جهان سوم تا جایی به دموکراسی تن می‌دادند که در راستای منافع آن‌ها باشد و رای و نظر مردم در تقابل با وضعیت و حاکمیت موجود نباشد؛ ازاین‌رو در برخی کشورها دموکراسی همچون جامه‌ای پوشالین به تن جوامعی پوشانده شد که از سویی از فرهنگ سیاسی توسعه‌یافته و مدرنی برخوردار نبودند و از دیگر سو حاکمان برای مشروعیت‌بخشی به نظام سیاسی خود از آن استفاده ابزاری کردند. در چنین کشورهایی آزادی بیان، حق انتخاب، قانون، رسانه، پارلمان و بسیاری از مؤلفه‌ها و عناصر قوام‌بخش دموکراسی، مادامی‌که حافظ وضع موجود باشد، ارزشمند و قابل‌دسترس است، بدین معنی که اگر حاکمیت موجود احساس کند باوجود آزادی بیان، رسانه‌های آزاد، مجلس مستقل و… مشروعیتش به زیر سؤال می‌رود هیچ ابایی از مصادره دموکراسی و تعریف آن به نفع خود ندارد. فارغ از سود و زیان کودتا در ترکیه برای منافع ملی کشورمان، اگر بخواهیم از دریچه دموکراسی و توسعه سیاسی به رویدادهای اخیر این کشور نگاه کنیم درمی‌یابیم که دموکراسی در ترکیه برخلاف ادعاهای حاکمان و سران سیاسی این کشور نه در قامت دموکراسی پیشرفته و اصیل، بلکه به‌عنوان ابزاری برای حاکمیت مورد سوءاستفاده قرار گرفته است. در ترکیه نیز همچون دیگر کشورهای همسایه و فاقد دموکراسی نهادینه‌شده، گرچه شاهد برگزاری انتخابات در سطوح مختلف هستیم، اما به دلایل مختلفی که در این مقال نمی‌گنجد، نمی‌توان صرف برگزاری انتخابات در این کشور را به معنای دموکراتیک بودن ترکیه تعبیر کرد. به‌واقع گرچه ترکیه در دهه‌های اخیر تلاش خود را برای گذار به سمت دموکراسی آغاز کرده و در برخی شاخص‌ها نیز دستاوردهای مثبتی را کسب کرده، اما اقدام اخیر حزب اعتدال و توسعه و در رأس آن اردوغان در قلع‌وقمع مخالفان، توقیف روزنامه‌ها و دستگیری خبرنگاران، بستن مدارس و آموزشگاه‌های منتسب به فتح‌الله گولن به بهانه طراحی و برنامه‌ریزی کودتا از سوی گولن و دستگیری ده‌ها هزار قاضی، نظامی، کارمند، دانشجو و… ضعف نهادهای دموکراتیک در این کشور را نمایان ساخت. اردوغان با استناد به واقعه کودتا و با جلب افکار عمومی ساماندهی شده و هدفمند روح مستبد و دیکتاتورمآبانه خود را اثبات کرد. تردیدی نیست که اگر دموکراسی در جامعه‌ای به معنای واقعی خود رسوخ کرده باشد، حتی اگر نظامیان هم برخلاف عرف رایج در سیاست بخواهند به میدان سیاست‌ورزی وارد شوند، می‌توانند با تشکیل حزب و از طریق فرایند انتخابات به این هدف نائل شوند؛ اما تلاش اردوغان در سال‌های گذشته برای مصادره دموکراسی به نفع حزب اعتدال و توسعه و ایجاد محدودیت برای مخالفان و منتقدان باعث شد مخالفان اردوغان نیز برای شکست این دموکراسی نمایشی به راه‌حل‌های ضد دموکراتیک و ضد توسعه روی آورند. ازاین‌رو ترکیه تا رسیدن به نقطه مطلوب در دموکراسی فاصله فراوانی دارد. برای تعمیق دموکراسی در یک کشور صرف انتخاب از راه انتخابات ملاک نیست؛ بلکه باید همه جریان‌های سیاسی، احزاب و تشکل‌ها بدون تبعیض و محدودیتی و آزادانه به تریبون‌های عمومی و رسانه دسترسی داشته باشند. احزاب در برگزاری هرگونه گردهمایی آزاد باشند، قانون و نه سلایق شخصی و جناحی، فصل‌الخطاب اختلافات باشد، سران احزاب سیاسی مخالف به‌جای حضور در زندان و روبه‌رو شدن با محدودیت‌ها و موانع به فعالیت سیاسی خود مشغول باشند؛ فقط در چنین صورتی می‌توان ادعا کرد که دموکراسی به معنای واقعی و اصیل آن در یک کشور حاکم شده است، بااین‌وجود دموکراسی در ترکیه با نقطه مطلوب فاصله فراوانی دارد.

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

200x208
200x208