تاریخ درج خبر : 1395/05/11
کد خبر : ۵۴۸۶۳۲
+ تغییر اندازه نوشته -

«عبور از روحانی»

rohani - 100

سایت استان: مطلب زیر از سری یادادشت دریافتی مخاطبان سایت استان است. انتشار آن در سایت استان به معنی تائید

یک بخش یا کل  مطلب نیست.

در باب «عبور از روحانی»

سایت استان، ایمان یعقوبی- بسط و سیطره ناآگاهی مستلزم یک بستر اجتماعی است که در گستره تاریخ قابل‌بررسی و واکاوی است. اگرچه مدعی هستیم جامعه ما در دامن سرمایه‌داری جهانی نیفتاده است تا تعبیر آدرنو را در خصوص بلاهت جمعی و رابطه آن با آموزش ابلهانه را به خود تعمیم دهیم اما هنوز هم درگیر و دار تفسیری خردمندانه از شرایط خود درمانده‌ایم.

ناآگاهی ما محصول فرآیند تعریف‌شده و مشخصی است و یک کنش خودخواسته در بستر تاریخ سیاسی و اجتماعی‌مان است. می‌توان این ناآگاهی را نتیجه تحریف اندیشه و تقلیل آن به اموری صوری و فاقد بنیان‌های مهم و ضروری دانست که از سوی عده‌ای نیز به آن دامن زده می‌شود. این ناآگاهی و بی‌تفاوتی نتیجه روزمرگی تحمیلی و ماحصل خمودگی اندیشه و دلزدگی اجتماعی و سیاسی خودمان است.

نه مجاز به برشمردن قطعیت بلاهت هستیم و نه می‌توانیم بی‌تدبیری و ناآگاهی خودخواسته‌مان را رهاورد بیگانگان بدانیم، پس با تسری این مهم به عالم سیاست و اجتماع می‌توانیم رهیافتی بومی برای حل مسئله پیش رو بیابیم. این یک مقوله درون اجتماعی خاص ایران ماست. اصلاحات بهترین و کارآمدترین سلاح جامعه ایرانی در تقابل با ناآگاهی یا کم آگاهی تاریخی خود است. در دو دهه اخیر مسیر خرداد 76 تا 92 ترسیم راهی جدید اما پر فراز نشیب برای رهایی از رنج بزرگ یاد شده است. انتخاب سید محمد خاتمی و شیخ حسن روحانی هر دو ماحصل خیزش عمومی جامعه برای احقاق حقوق خود و گرایش به سمت آگاهی است. این پدیده ایست فرآوری شده که از شرایط انقباضی سخت دوران پیش از خود سر برآورد. اصلاحات در ذات خود گرایش به میانه‌روی دارد. این دو قرابت و خویشاوندی نزدیکی با هم دارند اما اصلاح‌طلبی کلیتی است که اعتدال را ذیل خود دارد.

سؤال این است: مجریان سیاست‌های اعتدالی دولت روحانی کدام سوی این خط قرار دارند؟

 برای پاسخ به این پرسش شرح یک نکته ضروری است: یا باید بپذیرم اعتدال تاکتیک اصلاح‌طلبان در برابر حریف خویش است و یا حداقل روح و روان خود را برای پذیرش آن راضی کنیم. اعتدال‌گراهای امروز در پی شناساندن خود به‌عنوان طبقه‌ای مستقل و نوظهور در هرم قدرت کشور هستند. آن‌ها نه اصلاح‌طلب صرف در قاموس اندیشه سیاسی‌اند و نه محافظه‌کارانی تندرو از جنس پایداری‌ها؛ اما شناوری دیدگاهایشان یا پیوند منافعشان با اصلاح‌طلبان آن‌ها را بیشتر به سمت اصلاحات متمایل کرده است. اعتدال‌گرایی امروز در میانه میدان نبرد اصلاح‌طلبی و محافظه‌کاری ایستاده است و لاجرم برای حفظ خود گاهی به راست می‌رود تا شیفتگان و صاحبان بنگاه‌های قدرت را راضی نگه دارد و گاه به اردوگاه اصلاح‌طلبی وارد می‌شود تا اصالت خود را بازیابد و بردگان آزادی و بدنه اجتماعی جامعه را آرام نماید. باوجوداینکه بخشی از کابینه و مدیران دولت اصلاح‌طلب‌اند اما خود شیخ اعتدال عملاً اصلاح‌طلب‌ترین عضو دولت است او به‌تنهایی دولتی در دولت خویش است. به نظر می‌رسد انفعال اصلاح‌طلبان ریشه در ترس آن‌ها در از دست دادن جایگاه و مناصب خود دارد و البته تا حد زیادی فضا برای آن‌ها و سایر دولتی‌ها تنگ و محدود است. روحانی با اندکی تفاوت نسخه دیگری از هاشمی است. اگر چه اصلاح‌طلبی هاشمی متفاوت از جنس خاتمی است و بسیاری وی را یک اصلاح‌طلب حقیقی نمی‌دانند اما نگاهی منصفانه به رویدادهای چند سال اخیر نشان می‌دهد هاشمی به‌تنهایی و بسیار بیش از مدعیان اصلاح‌طلبی سهم بزرگی را در زنده نگه‌داشتن اصلاحات داشته و در این راه هزینه‌های گزافی پرداخته است. اینکه عده‌ای هنوز هاشمی را اصولگرا می‌دانند جای تأمل دارد حتی روحانی که زمانی عضو جامعه روحانیت مبارز بود سال‌ها پیش کم‌کم راه خود را از آن‌ها جدا نمود تا در میانه دو گروه جریان دیگری را رهبری کند هرچند در سیاست‌هایش گرایش‌های اصلاح‌طلبانه مشهود است. اصلاح‌طلبان و هم‌پیمانان اعتدالی‌شان، در یک چیز مشترک‌اند و آن‌هم نگاه توسعه‌گرایانه هر دو به اجتماع در تمامی ابعاد آن و محرومیت هر دو گروه از امکانات لازم برای دستیابی به این هدف است. از دیگر سو هر دو در اتهام نگاه لیبرالیستی و غرب‌گرایی هم مشترک‌اند. اتهام مذکور نمود اشتراک حداکثری در مبانی است که اعتدال را به‌عنوان یک تاکتیک اصلاح‌طلبانه مطرح می‌نماید. برخی منتقدین اصلاح‌طلب درون ساختاری روحانی ناخواسته با مخالفین دلواپس او هم‌صدا شده‌اند و سعی در منفک نمودن اعتدال از مبانی اصلی خود دارند. در این رهگذر افراطیون هم در پی تهی ساختن اعتدال از آرمان‌های اجتماعی و سیاسی خود هستند. اگرچه اعتدال مانند اصلاحات کلیتی یکتا و متعین نیست و از اعضایش هم انتظار مواضع اصلاحاتی تام نداریم اما نگاه به کارکردهای دولت روحانی نشان می‌دهد تا حد زیادی در مسیری گام برمی‌دارد که مدنظر اصلاح‌طلبان است اما برخی رفتارها و اقدامات دولت از جمله انتصابات و اعوجاجات مدیریتی اخیر که مورد اعتراض بخشی از بدنه اصلاحات است درواقع تلاش تکنوکرات‌های اعتدالی برای هویت بخشی و حفظ استقلال خود است. معتقدم بیشتر باید به نتیجه سیاست‌های دولت روحانی بنگریم تا بکار بستن دیالوگ‌های سلبی در سایه نگاه آرمان‌گرایانه.

اعتدال مانند اکثر نحله‌های فکری پس از ورود به عرصه عمل‌گرایی و سیاست نخست به دنبال کسب مقبولیت و سپس در پی تحکیم مشروعیت سیاسی خود است. عدم شفافیت اقتصادی و سیاسی در پرتو بوروکراسی حاکم بر کشور در سال‌های پس از انقلاب این تاکتیک دولت برای حفظ خویش در حاکمیت را دستخوش برخی ناصوابی‌ها نموده است. نبود سازکارهای معین و مشخص بر مبنای قانون و نیز آگاهی نوسانی و مقطعی شهروندان به دلیل بی‌تفاوتی ساختاری بدنه اجتماعی ایران به نهادهای حاکمیت راه را برای فرصت‌طلبان و رانت‌خواران سیاسی، اقتصادی باز گذاشته است. این ریشه در سیر ناقص تاریخی جامعه ایرانی به سمت مطالبه محوری و فهم نادرست خودمان از شرایط جامعه‌مان دارد. اینکه اجازه می‌دهیم تا عده‌ای به‌صورت سازمان‌یافته و یا فردی و محفلی از نردبان اصلاحات بالا بروند و مروج راستگوییسم شوند و فضاحت سیاسی را در انتخابات ریاست مجلس و رؤسای کمیسیون‌ها به بار می‌آورند دلیلی بر عدم شناخت صحیح ما از شرایط موجود است، پس ما مقصریم. این روزها برخی منتقدان اصلاح‌طلب روحانی در پستوخانه ذهن خود طرح عبور از روحانی را پی می‌ریزند. این‌ها گویی تجربه ناخوشایند طرح عبور از خاتمی و انشقاق سال 84 را از یاد برده‌اند. نو نظریه‌پردازان اصلاحات هرگز راهکار عملی و علمی دقیقی برای عبور از روحانی ارائه نمی‌دهند و یا فردی هم‌تراز با وی معرفی نمی‌کنند. آن‌ها در پی پیاده‌سازی سیستم‌های علی‌اصغری فوتبال در عالم سیاست هستند. از یاد نبریم که اصرار بر اجرای سیاست‌های ناپخته علاوه بر قرار دادن اصلاحات در موضع ضعف به معنای نشان دادن چراغ سبز به حریف برای احاطه کردن دولت و زمین‌گیر نمودن آن و نهایتاً بر باد دادن دستاوردهای سه سال اخیراست. معرفی کاندیدایی دیگر به‌جای روحانی در انتخابات پیش رو تاکنون از سوی بزرگان اصلاحات رد شده است ولیکن این زنگ خطری برای روحانی و دولت تدبیر امید خواهد بود که با آرای اصلاح‌طلبان و درایت بزرگان آن به کرسی ریاست جمهوری رسیده‌اند و زمینه را برای حمایت مشروط این جبهه از خود را مهیا می‌کند. اما کوچکترین اشتباه از سوی اصلاح‌طلبان می‌تواند گزینه نقد در انتخابات ریاست جمهوری 96 را راهی اردوگاه اصولگرایان و بخصوص طیف لاریجانی کند تا برگ برنده خود را به دست خویش بسوزانیم. روحانی و دولت تدبیر به درک درستی از شرایط رسیده است که فاصله گرفتن از اصلاح‌طلبان موجبات شکست اعتدال و اصلاحات را فراهم می‌آورد. نکته قابل‌تأمل دیگر، نقش نخبگان جامعه است. این طیف هرگز نباید و نمی‌تواند نقش توده را در گستره کنشگری سیاسی و اجتماعی ایفا کند. بی‌تفاوتی خواص نسبت به پدیده‌های سیاسی و اجتماعی و در پی گرفتن شیوه انفعال برای جامعه در حال گذار ایران به سمت دموکراسی و اصلاحات نوعی بازگشت به عقب خواهد بود. منظور از خواص گستره‌ای از اساتید علوم مختلف، پزشکان، وکلا، فعالان اقتصادی، فرهنگی و … است. هرگاه در مقطعی نخبگان جلودار و مردم به سمت هدف مشخص پیش رفتند نتیجه را به نفع خویش تغییر دادند؛ اما دوری گزینی اجتماعی نخبگان در کنار پایگاه سنتی آرای اصولگرایان راه را برای بهره‌وری و بهره‌کشی سیاسی و منفعت‌طلبانه اصولگرایان و پایداری‌ها به سبک احمدی‌نژاد باز می‌کند بنابراین در انتخابات آینده نقش خواص و نخبگان سیاسی بیش‌ازپیش تأثیرگذار خواهد بود. با توجه به حمایت اکثریت طبقه متوسط جامعه از دولت تدبیر و امید تا به امروز، روحانی باید در ماه‌های آینده سیاست‌های کارآمدتری در راستای رفع مشکلات طبقات مختلف اجتماعی بکار گیرد تا رضایت نسبی آن‌ها را برای انتخابات ریاست جمهوری 96 جلب نماید. با توجه به تریبون‌های بیشماری که در اختیار مخالفین دولت قرار دارد و سیاست‌های جانبدارانه رسانه ملی در سیاه نمایی علیه دولت عقل سلیم حکم می‌کند در شرایط کنونی جهان و اوضاع متشنج خاورمیانه طرح عبور از روحانی که بسیار ناپخته است را به زباله‌دان‌ها بسپاریم.

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

200x208
200x208