تاریخ درج خبر : 1395/09/13
کد خبر : ۵۵۸۸۱۷
+ تغییر اندازه نوشته -
اکبر موسوی

درباره فرق تهمت و پرسش

غلام‌علی حدادعادل رئیس فرهنگستان فارسی درباره تفاوت تهمت و پرسش این کلمات را نوشته است: «برای روشن شدن فرق بین تهمت و سؤال: اگر کسی از کسی بپرسد، آیا این صحت دارد که شما فرزند نامشروع پدر و مادر خود هستید؟ به نظر شما این سوال است یا تهمت؟»

این استدلال نوعی استدلال تشبیهی است. استدلال‌های تشبیهی و نیز استدلال‌های استعاری مبتنی بر همانندسازی به واقعه‌ای مشابه هستند. اما همواره این سستی را دارند که با تغییر واقعه نتیجه تغییر کند. مثلاً «اگر کسی از شما بپرسد شما تاکنون از چراغ قرمز رد شده اید؟» نتیجه عوض می‌شود. یا همان تشبیه و استعاره را بپذیریم و با کمی تغییر یا لوازمش را بگوییم و نتیجه عوض شود مثلا «اگر کسی از فرزندی سفیدپوست که پدر و مادری سیاه‌پوست دارد بپرسد که شما واقعاً‌ فرزند پدر و مادر خود هستید؟» نتیجه عوض می‌شود.

تشبیه و استعاره و همانندسازی دو واقعه نمی‌تواند یک استدلال باشد. کمااینکه برخی پرسش‌ها شاید متضمن تهمت باشند، بسیاری پرسش‌ها هم تنها معنای استفهام دارند و بس. رئیس فرهنگستان فارسی باید این را بداند.

نکته دیگر در ضعف کلمات حدادعادل این است که باید جایگاه پرسش‌گر را در نظر داشته باشد. رئیس فرهنگستان فارسی باید این را بداند که اقتضای حال متکلم و مخاطب و جایگاه آنان در معنا مؤثر است. یک قاضی اگر از متهمی بپرسد آیا شما این قتل را انجام داده‌اید یا نه، در مقام پرسش و حقیقت‌جویی است. میان قاضی و یک انسان عادی در خیابان متفاوت است. نماینده مجلس در مقام یک ناظر است. نه در مقام یک فرد عادی. نماینده مجلس شأنش شأن پرسشگری است. این پرسش برای روشن‌شدن و شفافیت است. رئیس پیشین مجلس باید این را بداند.

رئیس فرهنگستان فارسی باید این را بداند که متن و زمینه در معنا مؤثر است. پرسش محمود صادقی پرسشی استینافی نبوده است که بدون هیچ زمینه‌ای آن را گفته باشد. اصل ماجرا از سوی وزیر و … ثابت شده بود. بخواهیم بر سبک حدادعادل صحبت کنیم فردی را دیده‌ایم که صورتش پر از خون و کوفتگی و زخم است. از او بپرسیم آیا دعوا کرده‌ای؟ این پرسش از دعوا تهمت نیست. پرسش است. این اثبات وجود چنین حساب‌هایی مانند آن خون و زخم و کوفتگی است. پرسش را باید در متن و زمینه‌اش معنا کرد. اگر از فردی آرام و مرتب بپرسیم دعوا کرده‌ای؟ شاید آزار بیند و این پرسش تهمت باشد. اما از کسی که خون‌آلود و زخمی است، این پرسش یک پرسش درست است. رئیس فرهنگستان فارسی باید بداند متن در معنای جمله تأثیر دارد.

منبع: صفحه شخصی اکبر موسوی در فیس‌بوک 

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • از دهدشت گفت:

    احسنت بر این استدلال های منطقی.
    این نحوه استدلال برای منطقیون است نه کسانی که صحبت های دیروز و امروز شأن متناقض است.

  • ناظر گفت:

    اتفاقا برعکس. رئیس فرهنگستان خیلی چیزها را خیلی هم خوب می داند ولی عامدانه خود را به ندانستن می زند.

  • رهزاد گفت:

    رییس فرهنگستان زبان فارسی خیلی چیزا راباید بداند ولی نمی داند که باید خیلی چیزا را بداند…..

200x208
200x208