تاریخ درج خبر : 1391/09/16
کد خبر : ۶۷۲۱
+ تغییر اندازه نوشته -

مشروح مصاحبه تلویزیونی دکتر تاجگردون در برنامه یادداشت سال

غلامرضا تاجگردون مهمان برنامه «یادداشت سال» بود که با موضوع بررسی بودجه ۹۲ و وابستگی بودجه به نفت روی آنتن رفت. این برنامه از شبکه تهران و در ساعت ۱۶/۲۵ پخش شد.
مشروح مصاحبه تلویزیونی دکتر تاجگردون در برنامه یادداشت سال در ادامه می آید:
جناب تاج گردون، سابقه شما در بودجه بندی بسیار زیاد است، به هر حال شما سالها در سازمان برنامه و بودجه حضور داشته اید و بطور قطع مباحثی که از زبان شما شنیده می شود کارشناسی خواهد بود و شما هم بی دلیل نیست که نائب رییس کمیسیون برنامه و بودجه هستید، تخصص شما در بودجه بندی نیز هست.
امروز لایحه بودجه به مجلس ارائه نشد. پیش بینی بر این است که کی ارائه می شود؟ البته برخی از نمایندگان امروز اعلام کردند که اگر تا آخر آذرماه نیز به دستمان برسد خوب است.
متاسفانه باز هم دیر شد… فارغ از اینکه این بودجه ۱۵ آذر، آخر آذرماه، بهمن ماه و یا مثل سال گذشته باشد و به مجلس بیاید، بالاخره این بودجه بسته خواهد شد و البته سال مالی نیز تمام خواهد شد.
ولی آنچه که در بحث تدوین بودجه مهم است و دولت نیز در روز ابلاغ بخشنامه بودجه اش که به نسبه به موقع و در مهرماه انجام شد، یک جدول زمان بندی و سی پی ام دارد. در سی پی ام نیز مشخص است که امروز( ۱۵ آذرماه ) است باید این بودجه را تحویل دهند. در الفبای برنامه و بودجه و تنظیم بودجه یک اصطلاح داشتیم که می گفتیم شب بودجه. شب بودجه مثل شب امتحان بود. شب بودجه، باید بودجه بسته شود و تحویل مجلس داده شود. مثل دیشب.
متاسفانه مدتهاست که این شب بودجه، مشخص نیست که کی هست. ۱۵آذر است؟ بهمن و یا اسفند؟
بودجه مجموعه ای است که انتهایش یک موضوع دارد و آن نیز یک تعادل است یعنی یک انضباط است. تعادلی اتفاق می افتد که ناشی از یکسری متغیر هایی است که در کنار هم تعریف شده و نهایتا منجر به یک انضباط در رفتار دولت، مجلس، اقتصاد و مملکت می شود.
وقتی ما زمان ارائه بودجه را برهم می زنیم این نشان دهنده آن است که نمی خواهیم این انضباط رعایت شود. یعنی من از همین الان که می خواهم بررسی کنم مثلا میگویم ۱۰ روز کمیسیون، ۱۰ روز کمیسیون تلفیق، ۱۵ روز پیشنهاد نماینده، و همینگونه تا برود به صحن…  وقتی نمی توانیم بررسی کنیم، عجله می کنیم. درست بررسی نمی کنیم و تصمیماتی می گیریم که بعضاً اشتباه است.
به نظر نمی رسد گه دولت خیلی به بودجه فکر می کند. بهتر این بود که فکر می کرد و سریع تر بودجه را می داد.
مجری: چرا چنین نظری دارید؟
مشخص است. ما دولت، وزرا و سازمان مدیریت را می بینیم. کار می کنند و زحمتشان را می کشند، ولی وقتی از دولت، وزرا و ارکان اجرایی دولت سوال می کنیم نشان می دهند که بودجه توسط آنها به سازمان مدیریت نرفته است. از سازمان مدیریت سوال می کنیم می گویند ما کارهایمان را انجام داده ایم .
من به عنوان یک کارشناس بودجه متوجه می شوم که این وسط یک گپی وجود دارد. و یک کسی کارش را انجام نداده است.
وقتی که بودجه در دستور کار هیات دولت قرار می گیرد، یعنی ۸-۷ روز کاری دولت باید به بحث بودجه بپردازد ولی وقتی که بحثی نمی شود، یعنی دولت در حال حاضر روی بودجه کاری نمی کند. اگرچه که همکاران ما در معاونت و یا سازمان مدیریت اذعان دارند که کار می کنیم و بودجه را جمع بندی می کنیم.
مجری: عملیاتی کردن بودجه بسیار حائز اهمیت است. یعنی ما با نگاه عملیاتی به بودجه نگاه کنیم. در صحبتهای آقای ممبینی آمده بود که ما ۸۰۰ دستگاه اجرایی در کشور داریم و قاعدتاً بودجه بندی دستگاه های اجرایی آن هم با این تعداد و کثرت، وقت زیادی برای این کار می خواهد. در انتهای کار وقتی می بینیم که بودجه ارائه می شود باید قابلیت عملیاتی خوبی نیز داشته باشد. یعنی مایک بودجه عملیاتی ببندیم و در انتهای کار بتوانیم آن انضباطی را که شما ازش یاد می کنید برای اداره کشور به خوبی نتیجه بدهد و پیش بینی هایی نیز در بودجه داشته باشیم. اگر در مواقع بحرانی گیر کردیم چه کاری کنیم تا انحراف از بودجه، کسری بودجه و نیاز به متمم نداشته باشیم ؟ یعنی همه اینها خوشبینانه در تدوین بودجه بسیار حائز اهمیت است.
(… صحبتهای جناب ممبینی) قطعاً درست نیست. اگر این گونه بودجه را ببندند که خیلی خوب است. اگر بودجه ۸۰۰ دستگاه اجرایی را تک به تک نگاه کنند و عملیات تعریف کنند خیلی خوب است.
این چیزی که می فرمایند با بخش نامه های دولت و مصوبات یکی دو سه سالی که دولت انجام داده است با این فرمایش ایشان اصلا جور در نمی آید چون ما دستگاه های اصلی داریم، سازمان مدیریت و دولت، بودجه را به دستگاه های اصلی می دهند. دستگاه های اصلی یعنی همان وزارتخانه ها که ۲۰-۳۰ تا بیشتر نیستند.
بحث عملیاتی کردن بودجه، یک مراحلی داشت. سال ۸۲-۸۳ اگر نگاه کنیم وقتی که بحث بودجه ریزی عملیاتی شروع شد، اول تعاریف را عوض کردیم. یعنی تعاریف بودجه چه می شود؟ تا قبل از ۸۲-۸۳ می گفتیم بودجه عمرانی- بودجه جاری، ولی در تعاریف بعد از سال ۸۳ به این طرف می گوییم تملک دارایی های سرمایه،تملک دارایی های مالی، جاری، درآمد و…  که این شروع شد و بعد از آن باید می آمدیم و می گفتیم باید سیستم حسابداری را تغییر بدهیم و سیستم حسابداریمان باید سیستمی باشد که بشود از آن عملیات تعریف کرد و یکسری تعهداتی برای بودجه ریزی عملیاتی برای این کار تعریف شده بود که مثلا خرید خدمت بشود، تعاریف تغییر کند و .. همه اینها پیش بینی می شد و سالی ۵ درصد، سالی ۲ دستگاه، و سالها در قانون بودجه در این هفت-هشت سال می گذاشتیم، امسال ۲دستگاه را باید عملیاتی کرد؟ یک دستگاه را عملیاتی کرد؟ دو دستگاه یا پنج دستگاه را عملیاتی کرد؟ ولی هیچ کدام عملیاتی نشده است. همچنان بودجه ما براساس بودجه فصل برنامه و درصد افزایشی است.
مجری: خود شما هم بودجه را اینگونه می بستید؟
بودجه ما همیشه بودجه افزایشی بوده و نتوانستیم بودجه ریزی عملیاتی انجام دهیم .
سال ۸۳-۸۲ کلید آن زده شد و به هر حال متوقف شده است و به جز تعاریفی که در قانون بودجه است شما هیچ بودجه دستگاهی را نمی توانید عملیاتی عملیاتی که مبنای علمی داشته باشد را ببینید.
در بودجه ریزی عملیاتی باید مشخص باشد که با یک قیمت پول، یک هزینه و قیمت چقدر یک خدمت را می خواهی بخری و عرضه کنی و اگر نشد از کجا می خواهی تامین کنی. عملیات را باید تعریف کنیم.
مجری: می شود گفت که این کار نشده است؟
نشد نیست. باید بر همین اساس سیستم حسابداری مان تعریف شود.
اینکه بگوییم، چون می خواهیم بودجه ریزی عملیاتی کنیم، عملیات را خوب تعریف کنیم و به این خاطر نمی توانیم زود بودجه را بررسی کنیم، این حرف وجاهتی ندارد، چون همین الان که بخشنامه بودجه عملیاتی را نگاه کنیم عددهای ابلاغی به دستگاه های اجرایی گفته اند بودجه جاری ، حقوق رشد، سایر فصول کاهش ، عمرانی اینقدر درصد ، مثلاً در سقف عملکرد سال قبل.
مجری: … بودجه ریزی عملیاتی دست یافتنی است؟
دست یافتنی است و اگر دست یافتنی نبود قطعاً شروع نمی کردیم.
مثلاً هدف از آموزش و پرورش چیست؟ تربیت دانش آموز است.
چقدر دانش آموزش از پنجم دبستان به کلاس ششم می روند. آمارش مشخص است. من در این مثال باید تعریف کنم که بابت هزینه هر دانش آموز چقدر خرج می کنم. مثلا می گویم وزارت آموزش و پرورش امسال بابت هر دانش آموز ابتدایی. عملیات و کیفیت یک میلیون تومان. اثر بخشی اینگونه است و…. پس معیارها را مشخص می کنیم.
بطور مثال این قدر پول به آموزش و پرورش می دهیم و این مقدار پول را بابت این تعداد دانش آموز می دهیم. وقتی می خواهیم دستگاه اجرایی را ارزیابی کنیم با همین معیار ارزیابی می کنیم.
این یک نکته، نکته دیگر اینکه سیستم حسابداری ما هم وجود دارد. الان آموزش و پرورش بخواهد هزینه کند و بخواهند یک سند بزند میگوید؛ اینقدر ماده یک، ماده دو، پیشنویس، فاکتور، مناقصه و ….
وقتی شما می خواهید این سیستم را عوض کنید باید سیستم حسابداریتان را نیز عوض کنید. وقتی دیوان محسابات می خواهد بررسی کند باید این سیستم را بررسی کند. پس شما نمی توانید بگویید من به شما بودجه عملیاتی می دهم و عملیاتی پاسخ نده! باید عملیاتی نیز پاسخ بدهد. پس قبل از آنکه بخواهد زمینه پاسخ اش را فراهم کند، باید این زمینه ها را نیز برای آن فراهم کنم.
تغییر سیستم حسابداری بسیار سنگین است و دو تا سه سال زمان می برد و بسیاری از قوانین ما نیز تغییر پیدا می کند و می بایست این کار را انجام دهیم. در کنارش باید از دستگاه های اجرایی پاسخ بخواهیم و این چیزها را از آنها بخواهیم. این کارهایی که ذکر شد انجام نشده
است.
 بله این کارها شدنی است اما اگر واقعاً سال ۸۲ شروع کرده بودید که شروع کرده بودیم و اگر ادامه داشت الان ما یک بودجه ریزی عملیاتی داشتیم و دغدغه نیز نداشتیم.
آقای تاج گردون، بحث عدم وابستگی به نفت یکی از آرزوهای دیرینه ی هر ایرانی است و شاید همین تک محصولی بودن و وابستگی خیلی زیاد به نفت کشورهای دیگر را وادار می کند که اولین انگشت شان را روی محصولات نفتی و حوزه نفتی بگذارند و ما را دچار تزلزل می کند . در این بخش چقدر مجلس ورود پیدا خواهد کرد؟
اینکه ما در بحث بودجه کاهش وابستگی داشته باشیم و اینکه سهم نفت را در بودجه کم کنیم به قول شما همیشه آرزوی ما بوده و همچنان هست.
امسال و سال آینده بدلیل تحریم ها و مشکلاتی که در فروش و دریافت منابع ارزی وجود دارد که یک فرصت تحمیلی است تا بتوانیم بودجه مان را اصلاح ساختار کنیم.
اما آن چیزی که می گوییم به این معنی نیست که ما باید سهم نفت را در بودجه کم کنیم و روی دوش مالیات و یا منابع جاری کشور ببریم.
مشکل جدی که وجود دارد بزرگ بودن بودجه دولت است و این دلیل نمی شود و دلیلی ندارد که تا با این بودجه بزرگ بیاییم و سهم نفت را کم و سهم مالیات را زیاد کنیم.
یعنی ما باید اول خود بودجه را سبک کنیم.
بودجه جاری دولت در سال ۱۳۸۴ برابر ۲۰ هزار میلیارد تومان بود و امسال ۱۰۰ هزار میلیارد تومان است که ۵ برابر شده است(هزینه های جاری)، بودجه عمرانی ما در سال ۱۳۸۴ (اگر اشتباه نکنم) حدود ۱۰ هزار میلیارد تومان بود که امسال اگر عملکرد بسیار خوب باشد باز هم ۱۰ هزار میلیارد تومان است یعنی اگر شما فرض کنید تورم را هم ۵ برابر کم کنیم می شود ۲ هزار میلیارد تومان.
این ۱ به ۱۰ است و آن ۱ به ۲ است.
این نشان می دهد که بودجه بالانس نیست، درست است که عددش بالانس است ولی از نظر متغیرهای اصلی اقتصادی بالانس نیست. هر کاری کنید بالانس نیست.
برای بالانس کردن چه باید کرد؟ بودجه عمرانی را می بایست بالا برد یا نه؟
اگر بودجه عمرانی را خیلی بالا ببریم به نفع ما نیست. قرار نیست که دولت کار عمرانی را انجام دهد. کار عمرانی را قرار است مردم و اقتصاد انجام دهند. در حال حاضر سهم مردم در اقتصاد کشور افزایش پیدا کرده و من این را انکار نمی کنم ولی چیزی که هست این است که اول باید بودجه جاری کم شود ، اینکه جلوی رشد بودجه جاری گرفته شود و قانون برنامه و سیاست های کلی، چشم انداز همین را می گویند ولی این کار را انجام ندادیم.
بعضی ها می گویند سهم مالیات را باید به ۴۰-۳۰ درصد برسانیم. اشکالی ندارد برسانیم، ولی با کدام بودجه؟ این کار مردم را اذیت می کند.
ما در اقتصادی که با رکود مواجه هستیم، اگر بخواهیم تا سال آینده بگوییم مالیات ۴۰ درصد افزایش یابد که مملکت با مشکل روبه رو می شود.
باید پایه های مالیاتی را گسترش دهیم، جلوی فرار مالیاتی را بگیریم، هرچه قدر می توانیم این پایه ها را گسترش دهیم. ولی نه با افزایش عمودی مالیات، نه با افزایش نرخ مالیات.
… و این یک نگاه کلی و عمده است. به عنوان یک درمان در بودجه و کاهش نقدینگی که حائز اهمیت است راجع به آن صحبت کردید. در خصوص این بحث ها چند نکته دیگر به عنوان جمع بندی نهایی بفرمائید.
این هایی که عرض کردم سیاست های مالی بودند. درسیاست های اقتصادی اگر بخواهیم خوب عمل کنیم باید سیاست های پولی نیز در کنارش خوب تعریف شود. وگرنه بودجه به تنهایی دخل و خرج دولت نیست روی اقتصاد اثر می گذارد. این ها سیاست های پولی و ارزی است.
بانک مرکزی در بحث کنترل نقدینگی باید خوب عمل کند و اگر خوب عمل نکند همه چیز از هم می پاشد.
در بحث سیستم های بانکی در جهت تزریق منابع جدید و خوب به بازار بخاطر اینکه اقتصاد فعال شود باید حساب شده عمل کنیم ( منظورم تولید است). این یعنی چه؟ یعنی اینکه پول سالم باشد، قفل نشده باشد، بتواند راحت برود و برگردد، نرخش مناسب باشد، روان باشد و روان هم برگردد، روان برود و آنجا قفل شود و سیستم نقدینگی و تورم زیاد شود بر نمی گردد.
ارز هم که دیگر این روزها زیاد به آن پرداخته شده.
احتمال می دهید بر مبنای چه نرخی بودجه بسته شود؟
این روزها زیاد نمی شود احتمال داد.
چه عددی؟
چیزی که مشخص است این است که بدلیل اینکه مردم در چند ماه گذشته هزینه های سنگینی بابت شکل گیری مرکز مبادلات ارزی داده اند از فرصت باید استفاده کرد و بازار را یکی کرد، بالاخره نرخ پایین تر از وضع موجود است ولی نباید خیلی انتظار داشت رانت این وسط توزیع شود.
منبع: کبنانیوز

خبرهای مرتبط

در صورتی که نظر ارسالی شما طولانی شود، با تأخیر بررسی و تأیید می‌شود.

نکته: نظر شما در انتظار بررسی است و پس از تایید مدیریت در سایت نمایش داده میشود..

  • شرمت الله می‌گه:

    اقای دکتر اگه از بودجه سر درمیاری چرا وضعیت حوزه انتخابیتون اینقده خرابه نمیخوای کار کنی یا از بودجه بی خبری و

  • دلسوز می‌گه:

    تشکر-لطفا این مطالب را ادامه دهید

200x208
200x208